Thiểu năng tuần hoàn não là khái niệm nói đến hiện tượng rối loạn tuần hoàn máu nuôi não. Khi bị thiểu năng tuần hoàn não sẽ có biểu hiện đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ, giảm trí nhớ, giảm hoạt động trí óc.

Bình thường lưu lượng máu qua não khoảng 750 ml - 1000 ml trong một phút tức là 14% - 20% lưu lượng của tim.
+ Hoặc b.thường 50 - 52 ml/100g não/phút
+ Dưới 30ml/100g/phút (thiếu máu não cục bộ)
+ Từ 20-25ml/100g/phút: vùng tranh tối ánh sáng
+ Từ 18-20ml/100g/phút: thiếu máu não cục bộ nặng
+ Từ 10-15ml/100g/phút: nhũn não, hoại tử mô não

Các triệu chứng của thiểu năng tuần hoàn não:

Nhức đầu là triệu chứng phổ biến và xuất hiện sớm nhất. Người bệnh có cảm giác căng nặng trong đầu, thường lấy tay xoa trán, vuốt hoặc gãi đầu, bóp trán, đấm nhẹ vào trán.

Thiểu năng tuần hoàn não là bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở người cao tuổi, đặc biệt là người lao động trí óc. Nguyên nhân chính là xơ vữa các động mạch nuôi não. Dấu hiệu sớm mà bệnh nhân thường nhận thấy ban đầu là cảm giác mơ hồ rằng mình có thay đổi từ thể chất đến tinh thần, người trông có vẻ già hơn, dáng đi chậm chạp, kém hoạt bát, tính tình thay đổi dần, những điều thích thú quan tâm trước đây, nay thấy nhạt nhẽo, hay nghiền ngẫm sự đời, ưa nơi yên tĩnh.

Khi bệnh nặng lên sẽ có các biểu hiện sau:

Nhức đầu: Là triệu chứng hay gặp (chiếm 90%) đồng thời cũng là triệu chứng xuất hiện sớm nhất. Nhức đầu lan tỏa khắp đầu, có cảm giác căng nặng trong đầu, nhất là mỗi khi phải suy nghĩ nhiều. Người bệnh thường có thói quen xoa trán, vuốt hoặc gãi đầu, có người bóp trán, đấm nhẹ vào trán.

Chóng mặt (gặp 87% trường hợp) hoặc có cảm giác hơi loạng choạng khi đi hoặc đứng, bập bềnh như say sóng. Có người cảm thấy hoa mắt, tối sầm mặt lại nhất là khi chuyển tư thế nằm sang tư thế đứng đột ngột. Điển hình là cơn rối loạn tiền đình: chóng mặt, thấy mọi vật như chao đảo quay chung quanh mình. Hiện tượng này xảy ra mỗi khi thay đổi tư thế làm cho bệnh nhân phải nằm nhắm mắt nằm im, hễ cử động là chóng mặt, buồn nôn. Các cơn chóng mặt kiểu này có thể chỉ ngắn vài phút, có khi dài đến vài ngày.

Dị cảm: Là những cảm giác không thật, bất thường do bệnh nhân tự cảm thấy. Ví dụ như cảm giác tê tê, bì bì ở đầu ngón, cảm giác kiến bò. Có bệnh nhân xuất hiện cảm giác đau dọc các xương sườn, đau ở cổ theo hai đường ở phía gáy, cảm giác lạnh ở dọc xương sống. Có cảm giác như có tiếng ve kêu, cối xay lúa trong tai, tiếng này tồn tại cả ban ngày lẫn ban đêm, có khi ảnh hưởng đến mọi sinh hoạt, giấc ngủ và sức khỏe người bệnh.

Rối loạn về giấc ngủ: Rất hay gặp và có đặc điểm là dai dẳng, khó chịu, khó chữa. Biểu hiện rất đa dạng; một số người biểu hiện chính là mất ngủ, ở người khác lại là rối loạn nhịp ngủ, lúc tối ngủ được, nửa đêm trằn trọc không ngủ, gần sáng lại ngủ. Đêm không ngủ được, ngày lại ngủ gà ngủ gật.

Rối loạn về sự chú ý: Bệnh nhân hay chuyển sự chú ý từ vật này sang vật khác, từ sự việc này sang sự việc khác. Dần dần họ bị suy nhược cả cơ thể lẫn tinh thần. Những kích thích từ ngoài trước đây thu nhận một cách dễ dàng và nhanh chóng thì nay chậm chạp và khó khăn, đòi hỏi một sự tập trung chú ý lớn. Bệnh nhân trở nên đãng trí, đang nghĩ chuyện này lại nhảy sang chuyện kia; đang nói về vấn đề này lại nhảy sang vấn đề khác một cách bất ngờ. Khả năng tập trung tư tưởng rất kém.

Rối loạn về cảm xúc: Trong người luôn cảm thấy bồn chồn, không hoàn toàn làm chủ được mình với những lý do rất vụn vặt chẳng đâu vào đâu, bệnh nhân cũng phản ứng mạnh mẽ. Bản thân bệnh nhân cũng cảm thấy phản ứng như vậy là không đúng nhưng không kiềm chế được, dần dần trở thành người trái tính, trái nết. Ngoài ra, còn hay mủi lòng, dễ tủi thân, than vãn, ca cẩm hết việc này đến việc khác.

Thay đổi nhân cách: Ở những người trước kia nông nổi, nóng tính nay trở nên hay gây gổ, sinh sự. Người trước kia hiền lành an phận nay trở thành đa sầu đa cảm, tự ti... Trước kia thận trọng đúng mức, nay trở nên tủn mủn, đa nghi, trước kia căn cơ, tiết kiệm, nay trở nên hà tiện, bủn xỉn, chi li.

Nguyên nhân gây thiểu năng tuần hoàn não:

Rối loạn vận mạch do rối loạn thần kinh thực vật, hay bị đau khi thay đổi thời tiết. Xơ vữa động mạch, huyết khối lòng mạch gây cản trở lưu lượng máu. Thoái hoá cột sống cổ, đau cổ vai gáy gây ảnh hưởng động mạch sống nền.

Theo Đông Y

Trên lâm sàng thường gặp một số trường hợp sau:

+ Can Dương Thượng Cang: chóng mặt, ù tai, đầu có lúc đau căng, khi tức giận thì đau tăng, ngủ ít, hay mơ, hay tức giận, miệng đắng, lưỡi đỏ, mạch Huyền.

+ Đàm Trọc Tắc Trở: Chóng mặt và nặng đầu, bụng đầy, buồn nôn, ăn ít, ngủ li bì, lưỡi trắng, mạch Nhu, Hoạt.

+ Thận Tinh Bất Túc: Váng đầu, mệt mỏi, hay quên, lưng đau, gối mỏi, tai ù, mất ngủ, di tinh, chân tay lạnh, lưỡí nhạt, mạch Trầm Tế.

+ Khí Huyết Đều Hư: Chóng mặt, hoa mắt, sắc mặt nhợt, môi nhạt, móng tay móng chân nhạt, hồi hộp, mất ngủ, mệt mỏi, biếng nói, biếng ăn, lưỡi nhợt, mạch Tế

Điều trị:

Tây y chủ yếu là điều trị để giảm các triệu chứng: ví dụ đau đầu thì điều trị thuốc giảm đau, ngủ kém dùng thuốc an thần.

Đông y:

-          Thuốc: sử dụng Tinh hoa Tuần hoàn não kết hợp Tinh hoa Ích khí dưỡng huyết, Tinh hoa Ích khí thăng đề nếu Khí huyết hư; Tinh hoa bình can nếu Can dương thượng cang, can huyết hư.

-          Các phương pháp vật lý trị liệu: Xoa bóp, bấm huyệt, nếu có thoái hoá đốt sống cổ thì kết hợp kéo dãn cột sống cổ. Châm Cứu:  Ế phong, Nội quan, Phong trì, Thái xung, Thính cung.

Phòng bệnh:

. Chế độ nghỉ ngơi, làm việc có điều độ.