trang Blog

BUI VINKETham gia: 27/05/2011
  • TRÍ TƯỞNG TƯỢNG QUAN TRỌNG HƠN TRI THỨC
    Nhịp Sống Trẻ
    CameraNikon D3
    ISO3200
    Aperturef/8
    Exposure1/50th
    Focal Length200mm

    TRÍ TƯỞNG TƯỢNG QUAN TRỌNG HƠN TRI THỨC

    Trong sự sinh tồn, phát triển của mình con người phải luôn học hỏi, sáng tạo. Để sáng tạo cần có sự kết hợp của nhiều yếu tố: tri thức, tư duy, cảm hứng, trí tưởng tượng, môi trường, v.v... Trong đó trí tưởng tượng được xem là yếu tố tối cần thiết cho sự sáng tạo của mỗi người.

    Không phải ngẫu nhiên mà rất nhiều người nổi tiếng (và cả không nổi tiếng) đều đánh giá cao tầm quan trọng của trí tưởng tượng. Chẳng hạn: "Trí tưởng tượng là tặng phẩm vĩ đại, giúp ích rất nhiều cho sự phát triển của nhân loại" (K. Marx); "Trí tưởng tượng là phẩm chất quý giá nhất..." (V. Lênin); "Trí tưởng tượng quan trọng hơn tri thức, vì tri thức có giới hạn, trong khi trí tưởng tượng ôm cả thế giới" (A. Einstein); "Mỗi thành công vĩ đại trong khoa học đều bắt nguồn từ trí tưởng tượng hết sức sáng tạo" (J. Dewey); "Trí tưởng tượng gieo những điều tốt đẹp và nhân hậu cho thế giới. Chỉ có trí tưởng tượng làm con người trở nên vĩ đại" (A. France); "Tài sản quý nhất của công ty Microsoft là trí tưởng tượng" (Bill Gates). Còn nhiều người dân Mỹ khi được hỏi: "Cái gì làm nên nước Mỹ?", thì họ đã trả lời: "Trí tưởng tượng làm nên nước Mỹ"... Đến đây thì chúng ta không còn nghi ngờ gì nữa, rõ ràng trí tưởng tượng có vai trò hết sức to lớn, quan trọng trong đời sống con người.

    Thế mà, thử quan sát cuộc sống diễn ra xung quanh chúng ta xem trí tưởng tượng đã được đối xử công bằng chưa?  Câu trả lời về căn bản là chưa! Trong một bài viết (cách đây 10 năm), một nhà khoa học tên tuổi trong lĩnh vực toán học của Việt Nam (GS Hà Huy Khoái) đã viết bài: "Trí tưởng tượng... Bạn còn nữa không?" đăng trên Tạp chí Tia sáng. Ông đã rút một cái "tít" trong bài viết của mình: "Người ta đã làm thế nào để... giết chết sự tưởng tượng". Theo ông "hình như từ mẫu giáo, cách dạy dỗ của ta cũng giết dần trí tưởng tượng ở học sinh... Một lớp học tốt tức là một lớp học đều răm rắp. Khi giơ tay phát biểu thì cứ nhất thiết là phải giơ tay phải, tay trái đặt dưới cùi tay phải. Chưa cần chú ý nội dung lời phát biểu, cứ lo giơ tay cho đúng đã...". Khi học hết phổ thông, muốn vào trường đại học, "học sinh phải trải qua các lò luyện thi. Mà ai cũng biết, các lò luyện đó nhằm mục đích luyện trăm người thành trăm thỏi thép giống nhau, vừa đủ để lọt qua cái khe nhỏ của đề thi đại học. Sáng tạo mà làm gì, khi chỉ cần có một chút góc cạnh nào đó chưa được luyện, được mài cho kỹ là học sinh đã có thể mắc lại ngoài cánh cửa trường đại học. Thế là, cả một hệ thống giáo dục từ mẫu giáo cho đến đại học đã làm cái việc giết dần óc tưởng tượng ở mỗi con người...". 

    Cũng tương tự như vậy trong những lĩnh vực khác của đời sống xã hội vẫn luôn diễn ra những ứng xử không công bằng, thậm chí là vùi dập không thương tiếc đối với những người nào đó muốn phát huy trí tưởng tượng của mình. Nào là lãng mạn, mơ mộng hão huyền; nào là lập dị, hâm dở, muốn chơi trội, điên rồ, v.v... Những từ này sẽ được "ban cho" ai đó có trí tưởng tượng, muốn tạo ra sự khác biệt trong suy nghĩ và hành động. Đặc biệt trong dạy học, người ta chỉ khuyến khích sự học thuộc, dập khuôn máy móc, học tại chỗ, đỗ tại thầy... Coi tri thức (kiến thức) là tối thượng, là quan trọng. Trong khi đó (như đã đề cập ở trên), Einstein - nhà bác học vĩ đại bậc nhất của nhân loại (có lúc cũng bị cho là điên rồ, không tưởng...) lại dứt khoát khẳng định: "Trí tưởng tượng quan trọng hơn tri thức...". Ông có nhầm lẫn khi phát biểu mệnh đề này không nhỉ? Không, theo tôi, ai đó có thể nhầm lẫn, nhưng Einstein thì dứt khoát là không. Và tôi tin rằng, mệnh đề này của ông là một chân lý mà chúng ta cần phải coi là cẩm nang/kim chỉ nam cho hoạt động giáo dục - đào tạo của mình!