trang Blog

dangphucminhTham gia: 04/06/2010
  • CON  TẰM RÚT RUỘT NHẢ TƠ
    Xã Hội
    CameraNikon D3
    ISO3200
    Aperturef/8
    Exposure1/50th
    Focal Length200mm

    CON TẰM RÚT RUỘT NHẢ TƠ

        
                              
     CON TẰM RÚT RUỘT NHẢ TƠ
     
    Tôi tình cờ nghe được bài hát: “Thương em chín đợi mười chờ” của nhạc sĩ Minh Đức do ca sĩ Mỹ Tâm trình bày trong một chuyến về miền Trung. Tôi rất thích một ý tưởng trong bài hát nói về nghề trồng dâu nuôi tằm: “Một nong tằm là năm nong kén, một nong kén là chín nén tơ”. Ca dao Việt Nam có chỗ lại viết khác: “Một nong tằm là ba nong kén, một nong kén là chín nén tơ”. Tôi không chú ý đến sự khác biệt giữa bài hát và câu ca dao tôi được nghe từ bé. Bài hát đã đưa tôi miên man nhớ về tuổi thơ nơi quê hương Thái Bình có làng Bích Du. Nơi đó, ngày xưa nhiều gia đình trong làng tôi đã sống sung túc bằng nghề trồng dâu nuôi tằm. Riêng tôi đã có dịp tung tăng theo chân bà nội đi hái lá dâu cho tằm ăn, nhất là lúc tằm ăn rỗi, sắp sửa cho kén cần thật nhiều lá dâu. Và tôi đã được chữa bệnh còi, bệnh chậm lớn của trẻ em bằng cách ăn sâu dâu nướng chấm với mật ong. Bà nội tôi thường nói như thế. Tôi rất khoái cách chữa bệnh kiểu này, vì vừa được ăn sâu dâu chấm với  mật ong rất ngậy béo ngon miệng lại mau lớn, mong ước hồn nhiên của tôi thuở đó là như thế.
    Và hôm nay, đời sống của con tằm đã gợi trong mỗi người chúng ta biết bao suy nghĩ bao bài học về cuộc đời, về con người. Muốn biết điều đó, có lẽ trước tiên ta cùng nhìn lại đời sống ngắn ngủi nhưng nhiều biến hóa của con tằm, với hy vọng giúp nhiều người chưa biết đến con tằm, con nhộng, con ngài, cái kén, nén tơ... để cùng nhận ra sự kỳ diệu trong mỗi tạo vật do Thiên Chúa dựng nên.
    Tuổi thơ tôi đã một thời gắn với một làng quê ven biển Thái Bình có con đường đá 39 chạy qua. Dân làng ngoài nghề chính là đi biển và trồng lúa, còn có một nghề cũng rất được người dân nơi đây yêu thích. Đó chính là nghề trồng dâu nuôi tằm. Tôi còn nhớ rõ một lứa tằm trải qua nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn mất năm bảy ngày, trong đó có một hai ngày tằm ngủ vùi không ăn, để lột xác lớn hơn. Để hoàn tất một lứa tằm sẽ không quá một tháng. Một lứa tằm khởi đầu là những con tằm con cực nhỏ, nhỏ hơn những con lăng quăng. Con tằm con được nở ra từ trứng trên một tờ giấy bản, loại giấy mềm và mỏng dùng để viết chữ nôm ngày đó. Giấy bản giống như giấy kissme ngày nay. Những con tằm con được ăn những chiếc lá dâu đã được thái cực mỏng trên những chiếc mẹt nhỏ tròn đan bằng tre. Tằm lớn dần và được thay từ cái mẹt qua cái nia. Rồi từ cái nia qua cái nong lớn hơn. Tằm mỗi ngày một lớn, thì số nong tằm ngày một nhiều ra. Khi tằm đã to bằng đầu đũa, khoảng 18 ngày sau khi trứng nở, nó ăn thật nhiều lá dâu. Người nuôi tằm gọi là tằm ăn rỗi
    .
     
    Con tằm rút ruột nhả tơ.
              Sau thời kỳ tằm ăn rỗi khoảng bốn năm ngày là đến thời kỳ tằm nhả tơ. Người ta bắt con tằm có cái bụng trông thật bóng thả lên những cái bùi rơm được treo đu đơ ở khắp nhà. Chỉ sau vài ngày con tăm tự nhả tơ rồi quấn quanh mình nó tạo ra một cái kén. Có hai loại kén: Kén vàng và kén trắng.
     
     
               Công việc ươm tơ.
    Toàn thể công việc lấy tơ ra khỏi kén được gọi là ươm tơ. Khởi đầu người ta thả những cái kén vào nồi nước sôi. Tiếp đến người ta dùng đôi đũa đảo kén và vuốt những sợi tơ theo vòng quay tơ sang một bên. Và cứ tiếp tục cho kén vào nồi nước sôi cho tới khi hết kén. Khi kén được lấy hết tơ, những con nhộng tằm lộ ra. Nhộng tằm là món ăn ngậy, béo và bổ dưỡng rất được ưa chuộng ở miền Bắc cũng như miền Trung, nơi đó là cái nôi của nghề nuôi tằm. Lâu lâu ở miền đồng bằng sông Cửu Long chúng ta mới được ăn nhộng tằm một lần từ miền ngoài đưa vào. Tơ tằm được cuộn lại thành những nén tơ. Người thợ dệt kết thành lụa tơ tằm, loại lụa rất được giới  thượng lưu ưa chuộng.
                Con ngài
    Để công việc nuôi tằm được tiếp tục, không bị mai một, người ta chọn những chiếc kén to và đều để riêng ra một nơi làm giống. Những con nhộng tằm trong kén khi đủ lớn và đủ thời gian hóa thành con bướm rồi ngài có cánh. Con ngài cắn tổ kén chui ra ngoài. Người nuôi tằm đặt con ngài cái trên tờ giấy bản rồi úp một chiếc chén để giữ nó chỉ đi lại trong vòng cái chén. Con ngài để trứng trong vòng chến được úp. Trứng lại nở ra tằm. Đời sống con tằm đã đi qua một vòng như thế.  
             Hình ảnh con tằm rút ruột nhả tơ, và sau khi đã nhả hết tơ tằm hóa kiếp thành con ngài đã gợi lên bao suy nghĩ và rút ra những bài học quý giá cho biết bao người ở mọi nơi, mọi thời. Phần tôi cũng không tránh khỏi những suy nghĩ miên man về vấn đề này.
             Con tằm đã làm việc hoàn toàn theo bản năng Thiên phú. Thời kỳ tằm ăn rỗi, tằm đã ăn ngấu ăn nghiến, ăn vội ăn vàng. Đứng bên những nong tằm ăn rỗi, ta nghe thấy những tiếng rào rào giống như tiếng sóng biển nhè nhẹ vỗ vào bờ. Trong một loáng những chiếc lá dâu chỉ còn trơ cộng lại. Thế rồi phút chốc vào giai đoạn chót, một sự biến đổi diệu kỳ: Những chất liệu trong bụng con tằm được biến thành tơ, để rồi tằm rút ruột nhả tơ. Tôi tự hỏi: Tại sao con dế mèn, con dế chũi của nhà văn Tô Hoài trong tác phẩm Dế Mèn Phiêu Liêu Ký cũng ăn cỏ cây lại không nhả tơ như con tằm. Con trâu, con bò, con dê, con thỏ và nhiều động vật khác cũng ăn cỏ cây mà không nhả tơ như con tằm, mà lại cho nhiều loại thịt với hương vị khác nhau, thật hấp dẫn, rất khoái khẩu. Đây quả là một kỳ công của Tạo hóa đã phú bẩm cho loài tằm. Đó quả là một trong muôn vàn điều lạ lùng trong cái trật tự kỳ diệu mà Thiên Chúa đã sáng tạo ra vũ trụ này từ bao tỷ năm về trước như sách Sáng Thế và sách Huấn Ca trong Cựu Ước mô tả (trích sách Huấn ca 42, 15-25). Suy nghĩ về điều này, niềm tin về một Thiên Chúa toàn năng, đầy lòng yêu thương được vững vàng và nhân lên gấp bội có sức lan tỏa đến những ai chưa nhận biết Thiên Chúa.
             Hình ảnh con tằm hóa thành con ngài đã một phần giúp chúng ta hiểu được một chút về mầu nhiệm của sự phục sinh nơi con người sau khi chết. Con người được sống lại và chịu phán xét trong ngày sau hết là một tín điều của Giáo Hội Công Giáo, mà mỗi người Công giáo phải xác tín như thế! Nếu không có sự sống lại và phán xét thì sự sống đạo của chúng ta chẳng có ý nghĩa gì. Nhưng muốn được sống lại vinh hiển với Chúa phục sinh, Chúa buộc mỗi người chúng ta phải tích cực làm việc theo đường lối của Ngài đã dạy là: “Mến Chúa và yêu người”. Cụ thể hơn là làm theo tinh thần Tin Mừng thánh Mát-thêu (25, 31-46). Chúa buộc chúng ta làm việc như con tằm đã rút ruột nhả tơ để đem lại hạnh phúc cho chính bản thân và đồng loại, nhất là những người nghèo khó, kém may mắn hơn chúng ta về cả hai phương diện, vật chất và tinh thần. Đồng thời góp phần làm cho thế giới ngày tốt đẹp hơn, và trên hết Phải LOAN BÁO TIN MỪNG  đén muôn dân để nước Chúa ngày một mở rộng trên khắp thế gian này.
     
     
                                                                                                               
     
     

                                                                                                       Cần Thơ 03/03/2011

     

                                                                                                                          Đặng Phúc Minh
    CON TẰM RÚT RUỘT NHẢ TƠ