trang Blog

Hoàng Đình QuangTham gia: 16/02/2009
  • Cứu cánh là gì?
    Thư Giãn
    CameraNikon D3
    ISO3200
    Aperturef/8
    Exposure1/50th
    Focal Length200mm

    Cứu cánh là gì?

    CỨU CÁNH LÀ GÌ?




    Đọc bài tham luận của nhà văn Hồ Tĩnh Tâm, với tiêu đề: TĂNG CƯỜNG CỨU CÁNH CHO HOẠT ĐỘNG SÁNG TẠO VHNT TRONG TÌNH HÌNH MỚI, tôi “hơi bị ngạc nhiên”. Về nội dung bài tham luận, tôi không có ý kiến gì. Chỉ có một điều ngạc nhiên là tại sao Hồ Tĩnh Tâm, lại dùng hai chữ “cứu cánh” ở đây?

    Theo từ điển tiếng Việt 1992 của Viện Ngôn ngữ thì: Cứu cánh là một danh từ chỉ mục đích cuối cùng; ví dụ: nghệ thuật là phương tiện, không phải là cứu cánh. Hay đồng tiền là phương tiện chứ không phải cứu cánh; hoặc "cứu cánh biện minh cho hành động là tội ác"....

    Như thế, có thể hiểu là Hồ Tĩnh Tâm muốn kêu gọi “tăng cường mục đích cuối cùng” cho VHNT Vĩnh Long trong tình hình mới? Nếu đúng như thế thì phải chăng xưa nay VHNT Vĩnh Long “không có mục đích, hay mục đích chưa rõ ràng?”

    Không phải. Tôi chịu khó đọc hết bài tham luận khá dài ấy, và hiểu thế này: hãy tăng cường biện pháp củng cố, thúc đẩy VHNT của Vĩnh Long để thực hiện 3 nhiệm vụ của Đảng.

    Rõ ràng bài tham luận không liên quan gì đến “cứu cánh” hết. Phải chăng Hồ Tĩnh Tâm hiểu cứu cánh theo một nghĩa khác.

    Có lẽ do chữ “CÁNH” dễ gợi người ta đến sự nâng đỡ? “Trên đường dài hai cánh đỡ ta đi” (Tố Hữu - Sáng tháng Năm). Cộng với chữ CỨU, như cứu giúp, cứu hộ chăng? Từ cổ xưa, hai chữ CỨU CÁNH là chỉ cái đích đến. Chữ “CỨU” trong nghĩa TRUY CỨU (như truy cứu trách nhiệm hình sự), tức là đến nơi, đến chốn, tận cùng. Còn chữ CÁNH, là hết, hết tầm, hết cỡ. Nhiều người làm thơ, biết bài thơ TỐNG NHỊ NGUYÊN SỨ TÂY AN, của Vương Duy có câu:

    Khuyến quân cánh tận nhất bôi tửu

    Tây xuất Dương Quan vô cố nhân.

    Có nghĩa là: Khuyên bạn hãy uống cạn chén rượu này; Ra khỏi cổng thành phía Tây không có ai là bạn nữa.

    Hiện nay đọc trên báo thấy nhiều người hiểu theo nghĩa “đôi cánh cứu hộ”, khá là tùy tiện. Nhưng thôi, báo chí thì để báo chí họ định đoạt. Riêng về nhà văn với nhau thì phải nói cho rõ ra.