trang Blog

PhanPhanTham gia: 24/02/2008
  • Sự tích Tết Trung Thu
    Giải Trí
    CameraNikon D3
    ISO3200
    Aperturef/8
    Exposure1/50th
    Focal Length200mm

    Sự tích Tết Trung Thu

     


    Tết Trung Thu theo âm lịch là ngày rằm tháng 8 hằng năm. Đây là ngày tết của trẻ em, còn được gọi là "Tết trông Trăng". Trẻ em rất mong đợi được đón tết này vì thường được người lớn tặng đồ chơi, thường là đèn ông sao, mặt nạ, đèn kéo quân, súng phun nước... rồi bánh nướng, bánh dẻo. Vào ngày tết này, người ta tổ chức bày cỗ, trông trăng. Thời điểm trăng lên cao, trẻ em sẽ vừa múa hát vừa ngắm trăng phá cỗ. Ở một số nơi, người ta còn tổ chức múa lân, múa sư tử để các em vui chơi thoả thích.



    Sử sách chép rằng, nhân một đêm rằm tháng tám, khi cùng văn võ bá quan thưởng nguyệt, vua Đường ao ước được lên thăm cung trăng một lần cho biết. Pháp sư Diệu Pháp Thiên (có sách chép là Lã Công Viên) tâu xin làm phép đưa vua lên cung trăng.


    Lên tới cung trăng, Đường Minh Hoàng được các tiên tiếp rước, bày tiệc đãi đằng và cho hàng trăm tiên nữ xinh tươi mặc áo lụa mỏng nhiều màu sắc rực rỡ, tay cầm tấm lụa trắng tung múa trên sân, vừa múa vừa hát, gọi là khúc Nghê Thường vũ y.


    Vua Đường thích quá, nhờ có khiếu thẩm âm nên vừa trầm trồ khen ngợi vừa lẩm nhẩm học thuộc lòng bài hát và điệu múa mong đem về hoàng cung bày cho các cung nữ trình diễn. Cuối năm đó, quan Tiết Độ Sứ cai trị xứ Tây Lương mang về triều tiến dâng một đoàn vũ nữ với điệu múa Bà-la-môn. Vua thấy điệu múa có nhiều chỗ giống Nghê Thường vũ y, liền chỉnh đốn hai bài hát và hai điệu làm thành Nghê-Thường vũ y khúc. Về sau các quan cũng bắt chước vua mang điệu múa hát về các phiên trấn xa xôi nơi họ cai trị rồi dần dần phổ biến khắp dân gian. Tục ngắm trăng, xem ca múa sau biến thành thú vui chơi đêm rằm Trung Thu .



    Ngay từ đầu tháng tám âm lịch, cả thành phố sẽ tràn đầy màu sắc Trung Thu. Nếu bạn đi qua con phố Bà Triệu vào khỏang thời gian này thì sẽ thấy 2 bên đường rất nhiều hàng bán bánh trung thu với đầy đủ nhãn hiệu Kinh Đô, Trùng Khánh, Bảo Ngọc, Hải Châu....



    Điểm nóng thật sự của tết Trung Thu là tại phố Hàng Mã và Lương Văn Can với la liệt đèn ông sao, đèn cù, đèn kéo quân, đặc biệt là các sản phẩm được làm ra từ Trung Quốc. Khỏang thời gian này thì tuyến phố này rất nhộn nhịp bởi các bậc phụ huynh đưa con cái mình đi sắm đồ Tết Trung Thu...


    Tại các khu phố, ngóc ngách, trẻ con buổi tối ăn cơm xong là hay cùng nhau rước đèn đi khắp ngõ, cùng nhau nô đùa, không khí rất là nhộn nhịp. Vào đêm rằm Trung Thu, ở các khu phố này, người lớn cũng hay dành 1 khỏang sân trống để tổ chức Tết Trung Thu cho các em với nhiều trò chơi, ca hát, cùng nhau "phá cỗ"
    Trung Thu vốn là nguốn cảm hứng lớn cho các thi sĩ từ xưa đến nay, nổi tiếng nhất trong số họ chắc hẳn là nhà thơ đời Đường Lý Bạch


    Tuy Tết Trung Thu đã có từ lâu, nhưng chỉ sau khi cách mạng tháng Tám thành công thì Trung Thu mới thực sự trở thành tết của thiếu nhi Việt Nam

    Sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành tình cảm yêu thương cho thiếu nhi, dù ở căn cứ kháng chiến Việt Bắc, nhưng Trung Thu nào chủ tịch cũng có thư gửi cho các cháu

    Trung thu trăng sáng như gương
    Bác Hồ ngắm cảnh, nhớ thương nhi đồng

    Sau đây Bác viết mấy dòng

    Gửi cho các cháu, tỏ lòng nhớ nhung... (Thư Trung thu - 1951)


    Nhà thơ Tản Đà cũng nhắc đến ngày Trung thu với các câu thơ"

    Có bầu có bạn can chi tủi

    Cùng gió cùng mây thế mới vui

    Rồi cứ mỗi năm rằm tháng tám

    Tựa nhau trông xuống thế gian cười.
    Ý nghĩa của Tết Trung thu



    Theo phong tục người Việt, vào dịp Tết Trung Thu, cha mẹ bày cỗ cho các con để mừng trung thu, mua và làm đủ thứ lồng đèn thắp bằng nến để treo trong nhà và để các con rước đèn.



    Cỗ mừng trung thu gồm bánh Trung Thu, kẹo, mía, bưởi và các thứ hoa quả khác nữa. Đây là dịp để cha mẹ tùy theo khả năng kinh tế gia đình thể hiện tình thương yêu con cái một cách cụ thể. Vì thế, tình yêu gia đình lại càng khắng khít thêm.


    Cũng trong dịp này người ta mua bánh trung thu, trà, rượu để cúng tổ tiên, biếu ông bà, cha mẹ, thầy cô, bạn bè, họ hàng và các ân nhân khác.


    Người Trung Hoa thường tổ chức múa rồng vào dịp Trung Thu, còn người Việt múa sư tử hay múa lân. Con Lân tượng trưng cho sự may mắn, thịnh vượng và là điềm lành cho mọi nhà... Thời xưa, người Việt còn tổ chức hát Trong Quan trong dịp Tết Trung Thu. Điệu hát trống quân theo nhịp ba "thình, thùng, thình".


    Ngoài ý nghĩa vui chơi cho trẻ em và người lớn, Tết Trung Thu còn là dịp để người ta ngắm trăng tiên đoán mùa màng và vận mệnh quốc gia. Nếu trăng thu màu vàng thì năm đó sẽ trúng mùa tằm tơ, nếu trăng thu màu xanh hay lục thì năm đó sẽ có thiên tai, và nếu trăng thu màu cam trong sáng thì đất nước sẽ thịnh trị.
    Câu hát về Tết Trung Thu


    Bài Tùng dinh dinh:

    Chiếc đèn ông sao sao năm cánh tươi màu
    Cán đây rất dài, cán cao qua đầu
    Em cầm đèn sao em hát vang vang
    Đèn sao tươi màu của đêm rằm liên hoan...


    Bài Múa sư tử:
    Thùng thình thùng thình trống rộn ràng ngoài đình
    Có con sư tử vui múa quanh vòng quanh
    Trung thu liên hoan trăng sáng ngập đường làng
    Dưới ánh trăng vàng em cất tiếng hát vang


    Bài Tết trung thu

    Tết Trung Thu rước đèn đi chơi
    Em rước đèn đi khắp phố phường
    Lòng vui sướng với đèn trong tay
    Em múa ca trong ánh trăng rằm
    Đèn ông sao với đèn cá chép
    Đèn thiên nga với đèn bướm bướm
    Em rước đèn này đến cung trăng
    Đèn xanh lơ với đèn tím tím
    Đèn xanh lam với đèn trắng trắng
    Trong ánh đèn rực rỡ muôn màu
    Nhạc sĩ Lê Thương cũng có bài Thằng Cuội khá hay, viết về chủ đề này, trong bài hát có đoạn "Có con dế mèn, suốt trong đêm thâu, hát xẩm không tiền, nên nghèo xác xơ...".


    Nhạc sĩ Ngọc Lễ cũng có tác phẩm Cắc tùng cắc tùng về ngày Tết Trung thu cho các em thiếu nhi.
    Đèn ông sao, một đồ chơi trẻ em phổ thông trong lễ rước đèn Tết Trung Thu
    Trước đây ở miền Bắc, khi còn trong thời kỳ bao cấp, các đồ chơi cho trẻ em vào dịp tết trung thu rất hiếm, phần lớn các gia đình thường tự làm lấy đồ chơi như trống bỏi, đèn ông sư, đèn ông sao, đèn kéo quân, mặt nạ, tò he, chong chóng, v.v...cho trẻ em trong gia đình.

    Các loại mặt nạ thường được làm bằng bìa hoặc bằng giấy bồi, với các hình phổ biến về các nhân vật trẻ em yêu thích bấy giờ như : đầu sư tử, ông Địa, Tôn Ngộ Không, Trư Bát Giới, Bạch Cốt Tinh...


    Ngày nay, phần lớn đồ chơi ở Việt Nam có xuất xứ từ Trung Quốc, các loại mặt nạ được làm bằng nhựa mỏng, không đẹp bằng mặt nạ thời trước.
    Rước đèn


    Múa lân


    Múa lân (ở miền Bắc thường gọi là múa sư tử mặc dù sư tử thì không có sừng) thường được tổ chức vào trước tết Trung Thu nhưng nhộn nhịp nhất là hai đêm 14 và 15.

    Bày cỗ

    Mâm cỗ Trung Thu thông thường có trọng tâm là con chóđược làm bằng tép bưởi, được gắn 2 hạt đậu đen làm mắt. Xung quanh có bày thêm hoa quả và những loại bánh nướng, bánh dẻo thập cẩm hoặc là loại bánh chay có hình lợn mẹ với đàn lợn con bép múp míp, hoặc hình cá chép là những hình phổ biến. Hạt bưởi thường được bóc vỏ và được xiên vào những dây thép, phơi khô từ 2-3 tuần trước khi đến hôm rằm, và đến đêm Trung Thu, những sợi dây bằng hạt bưởi được đem ra đốt sáng. Những loại quả, thức ăn đặc trưng của dịp này là chuối và cốm, quả thị, hồng đỏ và hồng ngâm màu xanh, vài quả na dai...và bưởi là thứ quả không thể thiếu được. Đến khi trăng lên tới đỉnh đầu chính là giây phút phá cỗ, mọi người sẽ cùng thưởng thức hương vị của Tết Trung Thu. Phong tục trông trăng cũng liên quan đến sự tích Chú Cuội trên cung trăng, do một hôm Cuội đi vắng, cây đa quý bị bật gốc bay lên trời, chú Cuội bèn bám vào rễ cây níu kéo lại nhưng không được và đã bị bay lên cung trăng với cả cây của mình. Nhìn lên mặt trăng, có thể thấy một vết đen rõ hình một cây cổ thụ có người ngồi dưới gốc, và trẻ em tin rằng, đó là hình chú Cuội ngồi gốc cây đa

    Các loại bánh




    Bánh trung thu Hà Nội cổ

    Chiều. Trên đường đi làm về, giữa đỏ rực sắc màu bánh trung thu tràn ngập phố phường Hà Nội hối hả đón rằm, tôi bỗng ngột ngạt thèm bánh nướng, bánh dẻo đúng hương vị cổ truyền Hà Nội xưa. Vừa về tới nhà, quăng túi xách, vội vàng tôi điện thoại cho bà Tuyết béo Mã Mây (nhà hàng các món cổ truyền Hà Nội) như để thỏa mãn cơn thèm. Tưởng duy nhất mình "hâm", hóa ra "bà béo" la toáng lên rằng nhiều người thân quen cũng "hâm" không kém tôi.

    "Bí quá thì một cặp thôi cũng được, vừa bánh nướng vừa bánh dẻo để thắp hương đêm rằm cho đỡ nhớ hương vị Trung thu xưa", có người còn nài nỉ. Bà béo chưa nhận lời ai cả, vì kể từ 11 âm lịch cho đến hết rằm tháng này, bà phải túc trực từ sáng đến tối tại ngôi nhà cổ nổi tiếng 87 Mã Mây (nhà của Sở Du lịch Hà Nội, dành cho khách tham quan phố cổ) để trình diễn làm bánh nướng, bánh dẻo cổ truyền. Mà lại là UBND TP "huy động" nên đang mệt lắm cũng cố phải đi.

    "Hồi xưa ấy à" - giọng chị Tuyết réo rắt qua điện thoại - "bánh nướng, bánh dẻo đều chỉ có một loại nhân là thập cẩm. Nhân bánh nướng nhất thiết phải cóá mỡ phần, mà là mỡ gáy, mứt bí, lạp xưởng, hạt sen, vừng trắng, lạc rang, lòng đỏ trứng gà. Và đặc biệt không thể thiếu lá chanh thái chỉ, rất mỏng mảnh, dậy mùi. Còn bánh dẻo, phải là gạo nếp rang, xay, ngào bằng nước cốt hoa bưởi, nhân cũng giống nhân bánh nướng nhưng không có mỡ, lá chanh, hoặc nhân chay là đỗ xanh xay nhuyễn. Nhân bánh dẻo đặc biệt cũng phải ướp nước cốt hoa bưởi như vỏ bánh...

    Tất cả phải dùng đường ngà chứ không phải đường trắng như bây giờ. Bánh nướng thì 3 phần nhân, 1 phần vỏ. Bánh dẻo ngược lại, 3 phần vỏ, 1 phần nhân. Khuôn bánh chỉ là khuôn vuông với bánh nướng, tròn với bánh dẻo. Đã là bánh thì phải ngọt ngào, dậy mùi thơm đặc trưng, thế mới "đi" được với chén chè nóng hổi. Giấy gói bánh cũng chỉ một loại đặc trưng, đó là giấy gram, màu vàng nhạt, dai, mềm, rất thấm mỡ, chuyên dùng để gói thực phẩm chín trong các cửa hàng ăn uống nhà nước cũng như tư nhân. Họa hoằn có hộp bằng bìa carton, in hình đèn lồng là sang lắm rồi".

    Phút chốc tôi nhớ lại Trung thu xưa. Trẻ con háo hức cả tháng trước rằm. Các cửa hàng thương nghiệp xếp hàng đông nghịt. Và loại bánh trung thu "thống trị" bấy giờ là bánh của Xí nghiệp bánh mứt kẹo Hà Nội. Công nhân, người lao động được mua bánh bằng "bìa" (một loại tem phiếu thời bao cấp) theo nhân khẩu trong gia đình. Cơ quan, nhà máy nào năng động hơn, bộ phận công đoàn đi mua bánh về phân phát rộn ràng suốt cả tuần. Bánh của "mứt kẹo Hà Nội" (cách gọi tắt phổ biến) cũng ngon lắm, tuy không được tinh tế, "giàu có" như một vài hiệu bánh trên phố cổ (thường có thêm trứng muối mặn hay hạt dưa). Nhưng những hiệu bánh gia truyền ấy, cũng chỉ gia đình tiểu thương phố cổ hoặc công chức khá giả mới mua được.

    Mua được bánh, cả nhà vui lắm, dành dụm đúng đêm rằm mới phá cỗ. Trẻ con thường hãnh diện khoe với nhau nhà tao có mấy cái bánh, nhân bánh nhà tao có những gì. Đứa nào mà khoe nhân bánh có tới 2 lòng đỏ trứng gà là "oách" lắm. Tôi còn nhớ mãi sự ấm ức khi đứa bạn khoe "nhà tao được ăn bánh cả 2 đêm, tối 14 và 15 cơ". Về mách mẹ, mẹ bảo: nhà bạn con mẹ xếp hàng mua bánh hộ mà, cũng chỉ bằng nhà mình thôi. Bạn con ăn bánh nướng hôm 14, còn bánh dẻo hôm 15. Nhà mình chờ bố đi công tác về, ăn cả bánh nướng, bánh dẻo đêm rằm thì có khác gì. Tôi tự ngượng vì mình ngốc thật. Nửa tháng sau rằm, trong nhiều giấc mơ, tôi vẫn ao ước khi nào lớn, đi làm có tiền, sẽ mua thật nhiều bánh trung thu cho cả nhà ăn thỏa thích.

    Thời nghèo khổ qua rồi, vậy mà sao cứ đến rằm Trung thu, người ta vẫn xếp hàng đông nghẹt trước cửa hàng bánh mứt kẹo Hà Nội (giờ đã chuyển thành công ty cổ phần) trên phố Bà Triệu? Mẹ tôi, giờ đã rất già, vẫn bắt tôi mua bằng được một đôi bánh nướng và bánh dẻo của "mứt kẹo Hà Nội" cúng đêm rằm. Cũng không thể thiếu được việc Trung thu nào cũng vậy, tôi vẫn phải gửi vào miền Nam mấy cặp bánh do "bà Tuyết béo Mã Mây" làm cho người Hà Nội xa quê đã rất lâu, giọng nói giờ đã "đặc chất" Nam Bộ.

    Buồn cười thật! Giữa bao nhiêu sơn hào hải vị, báu vật trên rừng, dưới biển mà các hãng đang "lên cơn sốt" sáng tạo ra để đưa vào nhân bánh trung thu, không phải vì ngon mà là để tăng thêm giá trị cho... người đi biếu bánh, thì những chiếc bánh trung thu Hà Nội cổ truyền, hương vị nguyên bản nhất vẫn cứ thật hấp dẫn khi Hà Nội thu về. Vẫn còn nhiều lắm, những người mua bánh chỉ để thưởng thức đêm rằm, để nhớ về chút hương vị mùa thu, hương vị Trung thu xưa cũ của Hà Nội.
    Cúng trăng (Tế nguyệt)



    Trong đêm 15 tháng 8 âm lịch hằng năm, khi trăng rằm tỏa sáng, lễ tế thần mặt trăng bắt đầu. Trên bàn thờ có hoa quả, có bánh hình mặt trăng còn gọi là bánh "đoàn viên", bởi lẽ, trong dịp này, cả gia đình có dịp đoàn tụ để cùng ăn bánh và cùng thưởng thức ánh trăng thu trong trẻo và bầu không khí ấm áp của đêm rằm đến với mọi nhà.

    Tặng quà Trung thu

    Trước tết Trung thu người ta thường tặng quà cho nhau. Quà thường là các hộp bánh, lồng đèn, áo quần, tiền. Các cơ quan, doanh nghiệp cũng tặng quà cho khách hàng, cán bộ công nhân viên có khi mua cả xe tải bánh trung thu. Nhiều công ty có hàng ngàn công nhân, đặt hàng ngàn hộp bánh với số tiền hoa hồng hậu hĩnh.

    Tính trên tổng lượng bánh trung thu tiêu thụ năm 2006 (thống kê từ các nhà sản xuất) ước khoảng 6.500- 6.800 tấn, lấy mức giá bình quân của 1 hộp bánh loại 220 - 250gr khoảng 100.000 - 130.000đ, người tiêu dùng đã tiêu pha hết hơn 800 tỉ đồng cho khoảng 7 triệu hộp bánh.

    Và các hộp bánh đắt như vàng, người nghèo không sao mua nổi [cứ chạy lòng vòng từ người nọ sang người kia.

    Đối tượng tặng quà của người lớn thường là các bề trên như cha mẹ, cấp trên, những người cần nhờ vả, thầy cô giáo hoặc cũng có thể hàng xóm, bạn bè hoặc con cháu trong nhà. Thường đối tượng nhận quà càng quan trọng thì giá trị món quà phải càng cao. Việc tặng quà Trung thu là một thói quen phổ biến khi đời sống khá lên sau đổi mới, nó có thể là một hình thức tiêu cực khi giá trị món quà quá lớn.

    Đối với các doanh nghiệp hoặc cá nhân việc không có quà Tết biếu có thể bị đánh giá là lơ đễnh hoặc coi thường vì vậy đây là chi phí không nhỏ khi đến dịp trung thu. Chi phí tặng quà thường được chi từ chi phí tiếp khách bằng tiền. Do mức hoa hồng hoặc chiết khấu của các hiệu bánh cao (có thể lên đến 35%) nên nhiều người thích dùng tiền cơ quan biếu xén để hưởng lợi.


    Việc tặng quà trung thu đắt tiền là dịp "ơn nghĩa" của người lớn hơn là tết của con trẻ. Không ít người thường lợi dụng dịp này để biếu xen quà cáp nhằm mua quan bán chức.

    Những hộp bánh Trung thu đặc mà bên trong nhân bánh "là vàng", "là đô la" đã làm mờ mắt nhiều quan tham và biếu xén trong dịp Tết Trung thu là một lệ của những thành phần này
    bcbc is offline  
    Sự tích Tết Trung Thu