Nghệ thuật là gì ? Bùi Xuân Phái luôn tìm kiếm câu trả lời bằng nhiều chiều hướng khác nhau, từ figurative hay non-figurative , ông mải miết tìm kiếm những giá trị đích thực của nghệ thuật, với những thể nghiệm qua những tác phẩm abstract, ở đó, người xem nhận thấy, không phải là sự quá tay để tỏ ra lão luyện, cũng không phải dùng nhiều xảo thuật trong nghề để gây rắc rối, khó hiểu, mà tất cả những bức trừu tượng trong loạt đề tài này đều được ông vẽ rất kỹ, rất nghiêm túc. Xem trừu tượng của Bùi Xuân Phái, người ta vẫn nhận thấy ông bị ám ảnh phố. Có người đã muốn gọi loạt tranh trừu tượng của Bùi Xuân Phái là "Tiềm thức phố" Cũng thấy có lý, bởi Bùi Xuân Phái đã mở rộng cảm nhận cho người xem một biên độ không giới hạn. Bạn có thể tìm thấy trong tranh trừu tượng của Phái những ký hiệu phố với những mái nhà, những đầu hồi, ô cửa sổ với những hàng cây, mặt trời, và ẩn hiện đâu đó một vài dáng người
Nhiều năm trước có cuộc triển lãm tranh trừu tượng của Bùi Xuân Phái tại 87 Thuốc Bắc, triển lãm này, lần đầu gia đình họa sĩ công bố với công chúng Thủ đô yêu mỹ thuật 31 bức trừu tượng của Bùi Xuân Phái. Đây là mảng đề tài cùng với mảng đề tài khoả thân mà thời của Bùi Xuân Phái, nó được liệt vào nhóm Taboo (cấm kỵ). Người họa sĩ thời đó vẽ xong một tác phẩm thuộc thể loại này thường phải vội vàng cho bức tranh quay mặt vào tường hoặc giấu kín vào trong hòm. Tôi nhớ, mỗi khi Bùi Xuân Phái vẽ được một sê ri trừu tượng, chỉ có những người bạn thật gần gũi và am hiểu nghệ thuật mới được ông mở chiếc hòm thiếc, nơi ông lưu giữ hai thể tài : nude và abstract, để giới thiệu cho bạn hữu xem. Khi xem lại bộ tranh trừu tượng này của Bùi Xuân Phái, tôi chợt thấy hiện lên hình ảnh Bùi Xuân Phái đang mở chiếc hòm thiếc lấy ra từng bức, giới thiệu cho bạn ông xem, và nghe thấy cả tiếng thì thào, khe khẽ trao đổi, bàn luận đầy vẻ hứng thú của các tiên sinh, thỉnh thoảng lại có tiếng cười khúc khích, thích thú của họ...