trang Blog

mitribithaTham gia: 08/09/2008
  • TÁC GIẢ BÀI CA GIẢI PHÓNG MIỀN NAM
    Cảm Xúc
    CameraNikon D3
    ISO3200
    Aperturef/8
    Exposure1/50th
    Focal Length200mm

    TÁC GIẢ BÀI CA GIẢI PHÓNG MIỀN NAM

    Nhân sắp tới kỷ niệm 51 năm Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam ra đời (20-12-1960 – 20-12-2011) lãnh đạo cuộc kháng chiến thần thánh giải phóng miền Nam; khi Mặt trận Giải phóng miền Nam ra đời thì cũng là lúc Bài ca Giải phóng miền Nam được cất vang lên trên mảnh đấtThành đồng của Tổ quốc. Bài hát không chỉ được vang lên trong các đơn vị quân đội, các đội du kích, các cơ quan đoàn thể cách mạng, nhân dân ở vùng giải phóng, mà còn luồn sâu vào trong lòng địch đến với các sinh viên học sinh, những người yêu nước ngày đêm nghĩ cách tổ chức lực lượng chống lại chính quyền do Mỹ dựng lên và chống cả lực lượng quân sự của Mỹ. Bài hát không chỉ được cất lên như tiếng kèn xung trận ở miền Nam mà còn được ca vang, nâng cánh bay ra khắp thế giới, nhất là nước Mỹ, những người lính Mỹ phản chiến đều lấy bài hát này tỏ lòng ngưỡng mộ và ủng hộ cuộc kháng chiến của ta. Bài ca gần như là một bài “quốc ca” được cất lên mỗi khi lá cờ Mặt Trận nửa đỏ nửa xanh với ngôi sao vàng 5 cánh được kéo lên ở miền Nam và cả ở nước ngoài, nhất là ở Hội nghị Paris bàn về hòa bình ở Việt Nam. Thật tự hào!

    Thời kỳ đó Bài ca Giải phóng miền Nam được biết với tác giả là Huỳnh Minh Siêng. Mọi người chỉ biết thế, đến nay nhiều người cũng chưa biết Ông Huỳnh Minh Siêng là ai ? Còn tôi hồi đó cũng chỉ nghĩ đó là bút danh bí mật của một nhạc sĩ có tài, nhưng cụ thể là ai tôi cũng không rõ, nhưng tôi cũng nghi với bút pháp viết ca khúc, hành khúc, chắc là Lưu Hữu Phước, thế thôi chứ không biết rõ gì thêm .

    Nhân đọc một bài báo trong tạp chí Người Cao tuổi: “Bài ca Giải phóng miền Nam – như một ánh sáng không bao giờ tắt” của tác giả Mai văn Bộ, tôi mới rõ đầu đuôi câu chuyện mà bài ca Giải phóng miền Nam mang tên tác giả Huỳnh Minh Siêng.

    Ở Hà Nội những năm 40 của thế kỷ XX nổi tiếng có bộ ba “Huỳnh – Mai – Lưu” (Huỳnh là Huỳnh Văn Tiểng, Mai là Mai Văn Bộ, Lưu là Lưu Hữu Phước) là những sinh viên miền Nam học đaị học tại Hà Nội tham gia phong trào Cách mạng Giải phóng dân tộc từ những năm 1940. Ông Huỳnh là Phó Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, Chủ tịch Hội nhà báo Nam Bộ, Phó Tổng biên tập Đài Tiếng nói Việt Nam; Giám đốc Vô tuyến Truyền hình Trung ương; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Phát thanh và Truyền hình Việt Nam kiêm Giám đốc Đài Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh. Ông Mai là một cán bộ ngoại giao, ông đã từng viết lời  cho những nhạc phẩm Bạch Đằng Giang, Ải Chi lăng, Tiếng gọi thanh niên, Ông còn là một nhà báo nổi tiếng, một học giả-tác giả các tác phẩm như Con đường vạn dặm Hồ Chí Minh; Chúng tôi học làm ngoại giao với Bác Hồ; Hà Nội – Paris, Hồi ký ngoại giao… Còn ông Lưu là một nhạc sĩ lớn, tác giả của những bản hùng ca, giải phóng; tác phẩm của ông luôn gắn với những sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc. Ông là Giáo sư, Viện sỹ, Nhà lý luận âm nhạc; nguyên Bộ trưởng Bộ Thông tin Văn hóa của Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam; nguyên Đại biểu Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Giáo dục của Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

    Năm 1959, khi Nghị quyết 15 nổi tiếng của Trung ương Đảng xốc dậy thành cao trào cách mạng mà không thế lực nào, vũ khí nào hay một đạo luật nào kể cả luật 10/59 ngăn cản nổi. Sau đó là việc hình thành Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam. Trước khi tuyên bố thành lập, cần có một bài hát cho Mặt trận, 3 anh em Lưu Hữu Phước, Huỳnh Văn Tiểng, Mai văn Bộ được giao nhiệm vụ sáng tác một bài hát cho Mặt trận Giải phóng miền Nam. Ông Mai Văn Bộ viết: 

    “Chúng tôi ý thức được ngay rằng, điều trước tiên là chúng tôi phải hướng lòng, hướng mắt về miền Nam ruột thịt để lắng nghe và nắm bắt cho kỳ được những tiếng hát diệu kỳ của khí phách và của tâm hồn đồng bào trong cơn lốc đồng khởi.

    Từ Hà Nội, chúng tôi cảm thấy quê hương tuy xa xôi mà vô cùng gần gũi. Mỗi tin thắng lợi ở quê nhà đều có sức động viên và cổ vũ mãnh liệt, khiến chúng tôi say sưa nghiên cứu các bản tin, bàn bạc và không ngừng trao đổi về nét nhạc cũng như nội dung bài hát để làm sao thể hiện được tinh thần chiến đấu và hy sinh to lớn của đồng bào.

    Xung quanh chúng tôi, Hà Nội reo vui. Thật là một cảnh tượng đặc biệt mới mẻ, một không khí sôi động khác thường. …. Hà Nội trải qua  những ngày sôi nổi chưa từng thấy kể từ khi bác Hồ và Chính phủ trở lại với Thủ đô sau chiến thắng Điện Biên phủ  và Hội nghị Genève về Đông Dương.

    Sẽ là một thiếu sót lớn nếu chúng tôi không đi gặp cán bộ miền Nam tập kết. Gặp nhau là ôm nhau và không cầm được nước mắt. Ai cũng hăm hở và sẵn sàng  vác ba lô lên đường trở lại miền Nam chiến đấu. Anh S ở báo Thống Nhất phấn khởi nói: “Có tin chắc chắn tuy chưa được phép phổ biến là cuối năm nay, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam sẽ ra đời  và các lực lượng vũ trang sẽ hợp nhất thành Quân Giải phóng”. Còn nhà thơ BDG vừa gặp tôi đã hỏi: “Có phải các anh đang soạn một bài hát cho Mặt trận Dân tộc Giải phóng không?” Tôi yêu cầu anh giữ bí mật. Sau mấy giây trầm ngâm, anh nói thong thả và rành mạch: “Đồng ý là phải giữ bí mật, song, để soạn một bài hát cho Mặt trận Dân tộc Giải phóng, các tác giả của Tiếng gọi Thanh niênLên đàng nên nhớ rằng nếu cả nước có bài Tiến Quân ca, thì Mặt trận lúc này hơn lúc nào hết phải có bài Tiến quân ca của riêng mình để cổ vũ chiến sĩ và đồng bào miền Nam xông lên đánh Mỹ và thắng Mỹ”

    Nhiệm vụ quá nặng nề, mà chúng tôi chỉ có hơn hai tuần lễ để viết xong bài hát. Ngày nào Phước, Tiểng và tôi cũng gặp nhau tại nhà tôi, có khi đến nửa đêm để ướm thử vài nốt nhạc, xác định thêm nội dung một câu hát, với tất cả những gì đã tích lũy được qua những tin tức dồn dập từ miền Nam, qua niềm phấn khởi và tin tưởng của đồng bào Thủ đô và những lời phát biểu tâm huyết của cán bộ miền Nam tập kết.

    Chính trong lúc này, chúng tôi lại nhớ lời tuyên bố bất hủ của Bác Hồ giữa thủ đô Paris với báo chí ngày 12-7-1946: “Nam Bộ là lãnh thổ của Việt Nam, là thịt của thịt chúng tôi, là máu của máu chúng tôi”

    Chúng tôi càng suy nghĩ miên man về nội dung bài hát. Cuối cùng, những nét phác thảo tản mạn, trong đó có đặc biệt quan tâm đến những đặc trưng của miền Nam như ngôn ngữ, khí phách, tinh thần trọng đạo nghĩ được cô lại dần thành những dòng sinh động và hùng tráng:

    Giải phóng miền Nam, chúng ta cùng cất tiến bước!

    Diệt đế quốc Mỹ, phá tan bè lũ bán nước!

    Ôi! Xương tan máu rơi, lòng hận thù ngất trời

    Sông núi bao nhiêu năm cắt rời.

    Đây Cửu Long hùng tráng

    Đây Trường Sơn vinh quang

    Thúc giục đoàn ta xung phong đi giết thù

    Vai sánh vai chung một bóng cờ.

    Đã đến lúc phải chuyển sang điệp khúc, tức phải xác định rõ ràng chủ đề, linh hồn của bài hát.

    Chúng tôi tìm, tìm mãi. Vào một buổi tối, chúng tôi bỗng nhiên có ấn tượng sâu sắc như vọng lại từ miền Nam lời kêu gọi khẩn cấp

     Vùng lên! Nhân dân miền Nam anh hùng

    Vùng lên! Xông pha vượt qua bão bùng!

    Và hai câu nhạc của Phước khác nào hai hồi kèn xung trận, lôi cuốn người người lớp lớp vừa tiến phía trước, vừa thét vang những lời thể hy sinh cứu nước, lòng tràn đây niềm tin ở ngày mai thắng lợi

    Thế cứu lấy nước nhà!

    Thề hy sinh đến cùng!

    Cầm gươm, ôm súng xông tới

    Vận nước đã đến rồi

    Nguyện xây non nước sáng tươi muôn đời.

    Thú thật là viết xong bài hát, chúng tôi cảm thấy mình như kiệt sức. Phước xúc động nói: “Nếu không có cao trào Đồng khởi dội lại từ miền Nam xói vào tim óc chúng ta, ắt chúng ta không làm sao viết nổi bài hát”.

    Còn đây là câ chuyện về tên tác giả bài Giải phóng miền Nam

    Theo yêu cầu, chúng tôi không được dùng  bút danh Hoàng Mai Lưu của nhóm, chỉ có thể dùng 3 chữ HML, nên đã chuyển thành Huỳnh Minh Liên, một cái tên có vẻ miền Nam. Nhưng Phước lại nói: “ Chưa miền Nam lắm đâu! Chữ Liên phải có “g”, phải viết là L-i-ê-n-g, thì mới đặc biệt Nam Bộ. Sài Gòn chẳng có ông Đặng Thúc Liêng đó sao” Tiểng và tôi đành phải chấp nhận chữ Liêng (có “g”) của Phước. Ngờ đâu Phước lại nhanh chóng trở thành nạn nhân của chính mình. Miền Bắc không có tên Liêng, mà chỉ có Liên. Gửi bản thảo, có ngờ đâu, người ấn hành bài hát thấy viết chữ Liêng, chữ “L” viết hoa, cái bụng chữ to giống chữ “S”, nên đề luôn tác giả là Huỳnh Minh Siêng. Do cái sáng kiến quá tinh tế của mình mà Phước nghiễm nhiên trở thành anh “Tư Siêng” trong vùng giải phóng miền Nam. Lần đầu gặp Phước tại miền Nam, tôi đùa: “Chào anh Tư Siêng”, Phước trợn mắt chống chế: “Siêng là siêng năng, cx tốt chứ sao?” Chúng tôi được một trận cười. Đúng quá, Liêng hoàn toàn vô ghĩa, Siêng mới có nghĩa !

    Một vấn đề khi bài hát viết xong, “ai sẽ duyệt và duyệt ở đâu?” Chúng tôi được trả lời: “Cứ đến nhà anh Phạm Hùng, 72 Phan Đình Phùng khắc rõ”. Chúng tôi đến sau bữa tối, chỉ có anh Phạm Hùng và ba chúng tôi. Phải chi chúng tôi có  được Quốc Hương hôm đó, vì cả ba chúng tôi đều hát rất tồi. Đành vậy thôi !

    Sau một tuần trà, anh Phạm Hùng ngồi nghe chúng tôi hát theo tiếng đàn ghi ta của  Phước. Có lẽ đến lần thứ tư hay năm gì đó chúng tôi mới diễn đạt được nhịp điệu trầm hùng của những câu: “Đây Cửu Long hùng tráng, đây Trường Sơn vinh quang” và khí thế hiên ngang bất khuất đạp lên đầu thù của điệp khúc. Anh Phạm Hùng xô ghế đứng lên nói to:

    -            Được rồi ! Hay lắm ! Hoan nghênh và cảm ơn các đồng chí !

    Chúng tôi nhìn nhau, xúc động muốn trào nước mắt. Anh Phạm Hùng tiễn chúng tôi ra tận cổng. Giữa lòng đường, dưới ánh đèn lờ mờ, lần đầu tiên sau mấy tuần lễ, chúng tôi chía tay nhau mà không phải hẹn giờ ngày gặp lại.

    Như con chim sổ lòng, bài hát hối hả bay về quê hương miền Nam, bay khắp vùng giải phóng miền Đông và đồng bằng Nam Bộ. Ai cũng thích nó, ai cũng hát nó. Vì hát nó là hát lên tình cảm, ước mơ và hoài bão lớn nhất và sâu sắc nhất của lòng mình.

    Chúng tôi đã hoàn thành sứ mạng vinh quang, bài hát đã đi vào lịch sử như một ánh sáng không bao giờ tắt”.

    Đến nay, mỗi khi được nghe lại “bài ca Giải phóng miền Nam”, trong lòng tôi lại rao rực, bồi hồi tưởng lại những ngày chiến đấu ở miền Nam. Mỗi lần trước khi sinh hoạt hay trước giờ xuất quân ra trận, bài ca Giải phóng miền Nam lại vang lên với khí thế xốc tới, dù chỉ là hát nhỏ nhưng là hát tự từ lồng ngực và trái tim mình.

    Nguyễn Triệu

    TÁC GIẢ BÀI CA GIẢI PHÓNG MIỀN NAM