The Artist - sự trở lại mạnh mẽ của dòng phim câm

Bộ phim câm The Artist (Nghệ sỹ) thuyết phục người xem bởi từng thước phim đen trắng đẹp mẫu mực và tràn đầy cảm xúc

Đi ngược với xu thế của điện ảnh hiện đại, bộ phim Pháp, The Artist mang đến cho người xem sự hoài cổ và làm sống lại một kỷ nguyên điện ảnh tưởng chừng như đã mất của dòng phim câm. 100 phút phim đen trắng tinh khiết và kinh điển khiến người xem lâng lâng đến sững sờ.

Dùng phim câm để nói về cái chết của phim câm

Chiến thắng vang dội của Nghệ sỹ tại giải Oscar không gây bất ngờ bởi trước đó, bộ phim đã giành gần 70 giải thưởng tại các liên hoan phim. Lấy bối cảnh kỷ nguyên vàng của nghệ thuật phim câm Hollywood, nội dung phim kể về câu chuyện của một ngôi sao điện ảnh nổi tiếng với những tiếc nuối và bất mãn khi phải đối mặt với thời đại mới – sự lên ngôi của phim có tiếng. The Artist là sự hòa trộn giữa tính hài hước, lãng mạn và lối diễn xuất cường điệu đặc trưng của thể loại phim câm. Một thước phim câm đen trắng chỉ dựa vào hình ảnh, diễn viên và âm nhạc để nói lên sự mê hoặc, quyến rũ đặc trưng, riêng biệt của mình. The Artist là một bộ phim câm nói về cái chết của phim câm đầy xúc động.

George Valentin (Jean Dujardin) là một ông hoàng thống trị màn ảnh phim câm Hollywood những năm 1920. Bảnh trai, diễn xuất lôi cuốn cộng thêm hàng ria mép mỏng và chiếc nơ trắng đặc trưng, George đem lại hàng đống tiền và danh tiếng cho Kinograph, xưởng phim của tay tài phiệt Al Zimmer. Vinh quang mang đến cho anh một tòa biệt thự sang trọng và đương nhiên là đi kèm một cô vợ đẹp, Doris (Penelope Ann Miller).

Một số phận khác đối lập với George là cô vũ công trẻ đẹp Peppy Miller (Bérénice Bejo). Sôi nổi, hài hước và luôn nở nụ cười rạng rỡ, Peppy lần đầu xuất hiện trong cuộc đời của George tại buổi ra mắt một bộ phim mới. Sau đó, cô được phân một vai phụ trong bộ phim tiếp theo của xưởng Kinograph. Khi quay một phân đoạn nhảy ngắn, George bị Peppy kéo phăng vào một nhịp điệu mê mẩn, cuốn hút. Một điều gì đó lạ lẫm, hạnh phúc chưa bao giờ xảy ra với ông hoàng phim câm George khi những máy móc quay phim xung quanh dường như không tồn tại.

Thời thế xoay vần, Hollywood bị cuốn vào vòng xoáy của một hình thức nghệ thuật hấp dẫn, hoàn toàn mới – phim có tiếng. George không muốn tham gia vào bước tiến này. Anh chế giễu phim nói như một thứ mốt tầm thường mà số phận của nó chắc chắn sẽ đi thẳng vào thùng rác.

Năm 1929, Kinograph dự định ngừng sản xuất tất cả phim câm, buộc George phải đối mặt với lựa chọn: đi theo xu hướng mới như ngôi sao trẻ đang lên Peppy hay vứt bỏ tất cả và chìm vào bóng tối.

Tôn vinh cảm xúc và nghệ thuật điện ảnh

The Artist biến ước mơ lớn nhất của nhà biên kịch kiêm đạo diễn Michel Hazanavicius thành hiện thực. Ông nói: “Ngay từ khi khởi nghiệp, tôi đã mơ đến việc thực hiện một bộ phim câm. Nói là mơ bởi mỗi khi đề cập đến chuyện đó, tôi đều chỉ nhận được những phản ứng khôi hài vì không ai nghĩ là tôi đang nghiêm túc”.

Những nhà làm phim huyền thoại mà ông ngưỡng mộ nhất đều bắt đầu sự nghiệp bằng phim câm: Alfred Hitchcock, Fritz Lang, John Ford, Ernst Lubitsch... Tuy nhiên, ông bị cuốn vào thể loại này bởi những lý do thiên về sáng tạo nhiều hơn. “Trong tư cách là một đạo diễn, những bộ phim câm khiến bạn phải đối mặt với trách nhiệm của mình. Mọi thứ đều phụ thuộc vào hình ảnh, cũng như tổ hợp những thông điệp và ký hiệu bạn muốn gửi tới người xem. Không sử dụng chữ hay lời thoại sẽ đưa bạn về tầng cơ bản nhất của việc kể một câu chuyện, mà thành công của nó dựa vào cảm xúc bạn tạo ra. Cảm xúc sẽ đánh thẳng vào giác quan người xem”, ông nói.

Đạo diễn cho biết về việc lựa chọn diễn viên của mình: “Jean Dujardin có lối thể hiện cảm xúc trên khuôn mặt cùng ngôn ngữ cơ thể cực kỳ xuất sắc và sở hữu một khuôn mặt đậm chất cổ điển. Bérénice lại toát lên vẻ tươi mới, lạc quan, tinh tế. Các nhân vật thực sự rất gần với con người thực của họ”.

Trong phim, diễn viên phải bỏ qua câu chữ – phương tiện cơ bản để truyền đạt cảm xúc. Mọi thứ đều phải được cảm nhận qua đôi mắt, không có sự trợ giúp của từ ngữ, hơi thở, đoạn nghỉ, âm vực – những kỹ năng thông thường của mỗi diễn viên. “Nhiệm vụ của họ rất khó. Tôi hiểu Jean rất rõ. Một khi cất giọng lên, anh ấy có thể hóa thành nhân vật ngay tức khắc, nhưng anh ấy lại không được làm điều đó ở đây. Đối với hầu hết các diễn viên, giọng nói là tài sản quý giá nhất. Đột nhiên, họ phải xoay xở mà không có nó. Ơn trời, mọi thứ đều tốt đẹp cả”, đạo diễn Hazanavicius nói.

Bạn biết chưa?

Hai diễn viên chính George Valentin, vai ông hoàng phim câm Jean Dujardin và nữ diễn viên Bérénice Bejo vai cô vũ công trẻ Peppy Miller được đạo diễn Michel Hazanavicius "đo ni đóng giầy" từ khi nó chỉ mới ở trong đầu.
Chú chó Uggie, 10 tuổi, thuộc nòi Jack Russell, nổi lên như một ngôi sao trong những chú chó tại trại huấn luyện ở Los Angeles vì sự dễ thương và khả năng làm trò đa dạng. Uggie từng tham gia rất nhiều bộ phim như What’s up Scarlett (2005), Wassup Rockers (2005), Mr. Fix It (2006)… và với The Artist có thể nói Uggie đã nhận được tượng vàng cho mình, đây có thể cũng là bộ phim cuối cùng trước khi Uggie giải nghệ.
Trải qua hai người chủ, sau đó phải sống trong trại trú ẩn dành cho động vật trước khi được cứu thoát, Uggie nổi lên như một ngôi sao trong những chú chó tại trại huấn luyện ở Los Angeles vì sự dễ thương và khả năng làm trò đa dạng. Huấn luyện viên Sarah Clifford kể lại khi nhận được kịch bản The Artist, chú chó mà cô nghĩ ngay đến chính là Uggie. Bộ phim Nghệ sỹ được quay có màu, sau đó đổi sang đen trắng. Lần đầu tiên một bộ phim đoạt giải Phim hay nhất tại Oscar lại được sản xuất bởi một quốc gia không nói tiếng Anh. Và Jean Dujardin đã trở thành diễn viên Pháp đầu tiên giành chiến thắng một giải thưởng danh giá Oscar cho Nam diễn viên chính xuất sắc nhất trong phim này. Trong một cuộc phỏng vấn, Jean Dujardin cho biết bộ phim đã được quay trong 35 ngày.
Vì là phim câm nên khi bắt đầu những cảnh quay im lặng, đạo diễn bật nhạc và để âm nhạc dẫn dắt các diễn viên diễn. “Điều đó hiệu quả tới mức sau này họ không thể diễn mà không có âm nhạc. Phần lớn nhạc phim lấy từ âm nhạc của Hollywood thập niên 1940, 1950 như Bernard Herrmann, Max Steiner, Frank Waxman, George Gershwin, Cole Porter. Phần nhạc phim Sunset Boulevard được sử dụng nhiều nhất. Đôi khi ông bật nhạc phim The Things Of Life không báo trước và thu về nhiều bất ngờ thú vị.
“Tôi nghĩ, đó là trải nghiệm vô cùng thú vị. Diễn xuất trong không gian âm nhạc là cách tuyệt vời để tìm cảm hứng. Họ sẽ thấy nhạy cảm, sâu sắc và nhanh nhạy hơn. Thật hạnh phúc khi nhìn họ trưởng thành nhờ âm nhạc. Khi bạn tìm ra chủ đề thích hợp cho một cảnh quay, âm nhạc sẽ khiến nó rõ ràng hơn mọi cách giải thích mà bạn có thể tìm ra. Tôi nhận ra bộ phim này nói về một điều gì đó tuyệt vời, nhưng bản chất lại vô cùng đơn giản”, đạo diễn Hazanavicius nói.