ĐÀN ÔNG ĐÀN BÀ VÀ NGÔI NHÀ

Sao anh cứ bảo lòng dạ đàn bà như con rắn

Như hố thẳm vực sâu không thể tự ước lường

Xô ngã đời anh làm hơi thở chẳng rãnh mương

Và khoảng trống hồn anh, đàn bà em tha hồ lục lọi

Đã như vậy thì em đây còn gì để nói

Trong tất cả em và anh: Sao chúng ta cứ như là những cánh chim bay mỏi

Mây trắng cuối trời buồn, không nói chỉ lang thang 

Kể cả trong mơ anh vẫn là một gã thật sự quá tham lam

Anh không hiểu hay cuối cùng là anh không bao giờ muốn hiểu

Hạnh phúc là đâu? Tình yêu vốn là gì?

Trong vạn nẻo đường đời… Anh nên chọn và chỉ chọn cho mình một lối đi

Nơi đó có ngồi nhà xinh được ủ ấm bởi trái tim lửa cháy

Cớ sao anh mãi ngu ngơ đến vậy

Chạm được em rồi sao anh còn đứng đó chênh vênh

Cõi lòng anh như ngôi nhà lồng lộng gió thênh thênh

Nên bất cứ lúc nào trái tim anh cũng chỉ là một linh hồn đói

Cũng đôi lúc thật ra anh giống y như thằng mọi

Cứ đòi được ăn… Nhưng dường như anh đã bội thực lâu rồi

Anh không biết rằng đàn bà thì chỉ đi có một hướng mà thôi

Nếu đã yêu thì nhất định chỉ là đi hướng đó

Nơi mà có anh, nếu thượng đế đã dành riêng em sao anh cứ xem đây là quán trọ

Bởi đa mang nên có bao giờ thực lòng anh hiểu rõ

Mơ ước của đàn bà chúng em cũng chỉ là nhiêu đó

Ngôi nhà của tình yêu, nơi mà chỉ có dáng hình anh

Và tiếng cười trẻ thơ trong trẻo đến ngọt lành.

                              Ngưng Thu

LỜI CẢM NHẬN VỀ BÀI THƠ

Tôi thỉnh thoảng cũng ghé đọc thơ của blog Ngưng Thu trên Yume. Thơ Ngưng Thu  thường êm dịu yêu thương, dễ cảm, gần gũi và sâu sắc, có cái gì đó khắc khoải như một khát vọng dường như muốn đạt tới nhưng điều đó với Ngưng Thu trong tim như còn xa lắm, nên nó mới tràn vào thơ nhiều đến thế.

Hôm qua, sau một thời gian dài vô tình tôi lại ghé blog Ngưng Thu và đọc được bài thơ này về đêm. Tôi lặng lẽ trước một Ngưng Thu với giọng điệu thơ như lời tự tình, cũng như về nhận thức cuộc sống, về tâm tư tình cảm con người, cụ thể là về "đàn ông, đàn bà và ngôi nhà". Tôi hiểu ra rằng tình yêu luôn cháy bỏng và mãnh liệt trong tác giả. Tôi xúc động, cảm kích và trăn trở một điều rằng phải viết cho được một cái gì đó trong suy nghĩ của tôi lúc này về bài thơ của Ngưng Thu. Nếu còn chưa viết được chắc tôi chưa  yên giấc.

Nhưng viết gì đây và viết như thế nào cho trọn vẹn ý thơ Ngưng Thu? Hiểu là thế đấy, việc diễn đạt được điều mình nghĩ để truyền tải đến bạn đọc không phải là điều đơn giản.

Bằng cách dùng từ ngữ chỉ nhân cách con người trong cuộc sống thể hiện bằng thơ một cách tự nhiên mà rất thơ, Ngưng Thu đã lột trần được bề sâu tâm tư, ước mơ khát vọng của đàn ông và đàn bà trên thế giới cũng như trong ngôi nhà của mỗi người.

Những câu thơ đầy hình ảnh mang chiều dày tính cách, kể cả những thói hư đời thường và chiều sâu tư tưởng, cô đọng làm người đọc phải dừng lại nghiền ngẫm từng câu chữ đem ra đọ với đời.

Nhịp điệu của bài thơ như những nhịp sống thăng trầm nghiêng ngả của tình đời, toàn ngõ ngách rối ren không có đường ra nhưng vẫn le lói một hướng chân thiện mỹ của ước mơ ngôi nhà hạnh phúc đầy tiếng cười của tình yêu thương, con trẻ. Những âm thanh trong trẻo này được thể hiện ngầm trong bài thơ có nhiều ngụ ý. Bằng lối đặt nhiều câu hỏi tu từ độc đáo thể hiện rất đạt những băn khoăn da diết, trăn trở đến mộng mị canh cánh trong người đàn bà về người đàn ông của mình. Thế mới biết lòng người không có thước đo, không lời lý giải. Cái gì đến cứ đến như một định mệnh. Chợt đến, chợt đi, tuy nhiên cuối cùng Ngưng Thu muốn là chỉ còn tình yêu ở lại.

Về cấu trúc thơ lối viết tự do tình tự say đắm của người đàn bà với người đàn ông như lôi ra hết những ngõ sâu, ngõ rộng cùng ngõ hẻm của "hai ta", cách dùng câu hỏi tu từ và ngôn ngữ đặc biệt này hoàn toàn có sức thuyết phục, thu phục, chinh phục, lay động cái tâm thức tỉnh để chỉ với mục đích đạt là: Tình yêu thực chất nhất định ở lại bên ta. Nếu không viết được một bài thơ  này, không có được những nhận thức nặng như thế, chắc có lẽ người đàn ông còn ngủ mơ trong tâm tưởng dễ trật đường ray trong lối sống khát vọng và điều cần đạt. Sự ngủ quên này ai cũng có, nó cần một cú hích đủ mạnh, đủ sâu, đủ cháy thành ngọn lửa nồng nàn vào tâm can, khối óc, vào tình yêu thương bấy lâu chưa tỉnh thức.

Ý nghĩa tư tưởng chủ đạo: khát khao một tình yêu thương chân chính chân thành mãnh liệt sẽ chiến thắng và có đủ sức mạnh giữ gìn, bảo vệ những gì thuộc về mình, có đủ sức nuôi lớn nó từng ngày, vĩnh cửu, dài lâu...

Những câu hỏi tu từ rất dịu dàng thân thương và đáng yêu như: "Sao anh cứ bảo...", "sao chúng ta cứ", "Cớ sao anh mãi ngu ngơ đến vậy, Chạm được em rồi sao anh còn đứng đó chênh vênh", cái câu "Chạm được em rồi sao anh còn đứng đó chênh vênh", nghe thi sĩ và hút hồn người ta...

Cách sử dụng nhiều từ láy và  ngôn ngữ đời thường: "con rắn", "rãnh mương", "lục lọi", "bay mỏi", "lang thang", "tham lam", "ngu ngơ", "chênh vênh", "thênh thênh", "đói", "thằng mọi", "bội thực", "quán trọ", tất cả những từ kiểu này đều nói lên thân phận, tính cách con người thường nhật trong cuộc sống, tưởng như nó thuộc về ngôn ngữ văn xuôi, nhưng Ngưng Thu lại đưa nó vào thơ một cách sinh động bi hài và đắt giá. Sự khéo léo này xuất phát từ nhận thức cuộc đời, từ vốn sống và sự day dứt không nguôi của chính bản thân tác giả.

"Và khoảng trống hồn anh, đàn bà em tha hồ lục lọi"

Có lẽ tác giả muốn nói ngườii đàn bà là em luôn luôn muốn khám phá tâm hồn người đàn ông là anh, nó là nguồn bí ẩn vô tận. Nhưng tác giả lại dùng cụm từ "tha hồ lục lọi" thay cho chữ "khám phá" mà vẫn chuẩn xác vô cùng, vừa sâu sắc vô biên, vừa hài hước dễ thương. "Và khoảng trống hồn anh, đàn bà em tha hồ lục lọi", như có hồn thơ trong cả cái tưởng như  bình thường "lục lọi". Từ "lục lọi" thay cho chữ "khám phá" trong tình huống này bỗng trở thành sáng tạo....

"Trong tất cả em và anh: Sao chúng ta cứ như là những cánh chim bay mõi. Mây trắng cuối trời buồn, không nói chỉ lang thang"

Cuộc sống này đàn ông đàn bà đều là những "cánh chim bay mỏi", gian lao, sóng gió, thăng trầm. Khiến những tâm hồn trong trẻo nhiều khi cũng phải buồn, phải lang thang như mây trắng cuối trời lặng lẽ trôi không biết tự tình cùng ai, chia sẻ cùng ai?

  "Kể cả trong mơ anh vẫn là một gã thật sự quá tham lam".

Thì ra anh cũng chỉ là một gã tham lam không đáy, ngay cả trong mơ, anh có hiểu không hay anh lười nghĩ không chịu hiểu? Anh có hiểu không, có muốn không, có quyết không một ước mơ:

"Nơi đó có ngồi nhà xinh được ủ ấm bởi trái tim lửa cháy"

Nhưng có lẽ anh cầu toàn quá, hư hỏng quá, háu đói quá, tham lam quá nên anh chẳng bao giờ thấy đủ, ôm tất cả vào người rồi vẫn thấy thiếu chưa yên, giống như cái kiểu "no bụng đói con mắt" ý, không đơn giản chỉ trong ăn uống (nghĩa đen) mà ngay trong mọi lĩnh vực cuộc sống, trong tình yêu (nghĩa bóng), ý nghĩ, vật chất, anh đều "háu" đòi thêm trong khi đã "bội thực", thừa thãi. Anh đích thực là một kẻ tham lam theo kiểu tham của người đàn ông, đa tình, đa dạng:

"Nên bất cứ lúc nào trái tim anh cũng chỉ là một linh hồn đói. Cũng đôi lúc thật ra anh giống y như thằng mọi. Cứ đòi được ăn… Nhưng dường như anh đã bội thực lâu rồi"

Chính vì vậy mà khi "anh chạm được em rồi" mà vẫn còn "đứng đó chênh vênh".  Có lẽ anh còn muốn thả mồi bắt bóng nơi nào chăng? Hay anh chưa hiểu cả chính anh yêu gì, muốn gì? Đàn ông là cái gì không thể hiểu? Có thể đàn ông cũng không hiểu được người phụ nữ họ yêu, rằng người đàn bà có yêu người đàn ông như họ muốn không? Nên họ cứ băn khoăn nơi có mặt tình yêu phải chăng chỉ là "quán trọ":

"Anh không biết rằng đàn bà thì chỉ đi có một hướng mà thôi. Nơi mà có anh, nếu thượng đế đã dành riêng em sao anh cứ xem đây là quán trọ".

Có phải như thế không? Tác giả muốn nói gì về điều này? Người đàn ông có xem nơi "rành riêng em" là quán trọ thực không hay chỉ vì người đàn bà không hiểu nổi đàn ông nên nói thế về người đàn ông? Biết đâu người đàn ông cũng đang nghĩ như thế về người đàn bà thì sao?

Ở bài thơ nàychỉ là tiếng nói một chiều từ người đàn bà tự tình với người đàn ông trong yêu thương thầm lặng của mình. Chưa có phần hồi âm của người đàn ông. Mong rằng nhất định có một người đàn ông đồng điệu, am hiểu, thấu được trái tim son sắt của người đàn bà, như lời tự tình trong bài thơ của tác giả.

Cũng mong sao người đàn bà thỏa được nguyện ước của mình cùng người đàn ông và gặp được người đàn ông của mình, thuộc về mình:

"Ngôi nhà của tình yêu, nơi mà chỉ có dáng hình anh. Và tiếng cười trẻ thơ trong trẻo đến ngọt lành".

Bài thơ bằng lối viết và cách dùng từ độc đáo, có giá trị nhân bản và khắc ghi lời tri âm, tiếng nói từ trái tim người đàn bà cùng khát vọng hạnh phúc yêu thương với người đàn ông, một ước mơ chính đáng, lay động người đọc sâu sắc. Đây cũng là tiếng nói trong sâu thẳm tận đáy lòng của chính tác giả, là thông điệp "tâm sự, chia sẻ, thấu hiểu" nhau để đạt điều mong muốn mà tác giả muốn truyền đạt tới mọi người bằng thơ như một lời tự tình đằm thắm nhất.

                                                                                                                                  5/8/2012

                                                                                                                                 Hoàng Giao