Ảnh: Bùi Xuân Phái trong ngày khai mạc cuộc triển lãm cá nhân đầu tiên và duy nhất trong toàn bộ cuộc đời lao động nghệ thuật của ông, năm 1984

Họa sĩ với ba quả dưa hấu

Trong Nhật ký của Bùi Xuân Phái có một ngày ông viết: "Hôm nay Hội (HMTVN) biếu cho ba quả dưa hấu", sau đó thấy ông than phiền là, sao không cho một quả hay hai quả mà lại là ba quả, gây khó khăn cho người ta trong vấn đề vận chuyển. Mình thích những bâng quơ ngắn ngủi trong một ngày thường của ông. Lần theo ngày tháng ông ghi thì ở giai đoạn này, vì không có xe đạp nên đi đâu ông cũng phải đi bộ, mình băn khoăn mãi trong lòng là không rõ bằng cách nào ông có thể lễ mễ ôm được cùng một lúc ba quả dưa hấu về trên một cuộc hành trình khá dài từ Hội về nhà?
 

Ảnh: Bùi Xuân Phái với bức tranh vẽ con gà (bức này được vẽ vào năm 1981)

Chuyện họa sĩ vẽ con gà

Đặc trưng trong phong cách thể hiện của Bùi Xuân Phái ở thể loại sơn dầu là ông luôn vẽ bằng dao (couteau) sau đó sẽ được ông xử lý thêm qua bút lông. Việc Bùi Xuân Phái dùng dao vẽ mỗi ngày nên cũng không tránh được chuyện không may cho ông. Có lần đang cao hứng với đường dao bay đi bay lại trên tấm toan và đã va chạm vào tay ông. Khi máu bắt đầu chảy, ông vội lấy chiếc ly mà ông vẫn dùng uống rượu để hứng máu. Người nhà trông thấy thế vội kêu lên và xúm vào băng bó vết thương cho ông. Lúc bấy giờ Bùi Xuân Phái mới giải thích để trấn an mọi người:"Mình chỉ cần đủ lượng màu cần thiết để vẽ con gà thôi mà".
Vài ngày sau đó, các bạn ông đến nhà chơi và thấy bức tranh con gà được ông vẽ bằng máu, họ ngạc nhiên khi thấy bức tranh con gà có hòa sắc hiếm thấy ở những tác phẩm của ông. Bùi Xuân Phái bèn kể lại chuyện mình bị đứt tay và số lượng máu đã được hứng trong chiếc ly rượu đã được dùng bằng hết để vẽ bức tranh đó. Các bạn ông trầm trồ thán phục, có người đưa ra ý kiến: "Ông ngây thơ và hồn nhiên quá đi, sao ông không chớp lấy cơ hội này để vẽ lãnh tụ có phải ông đã có khả năng làm biến đổi cuộc đời của ông không? Có phải ông sẽ có khả năng biến ước mơ một chuyến đi Pháp để thăm Bảo tàng Louvre thành hiện thực không?". Mọi người nghe vậy cười ồ và chờ đợi phản ứng của ông về điều này. Bùi Xuân Phái lúc đầu cũng ngơ ngác vì bất ngờ trước ý kiến đó, sau ông cũng lắc đầu và cười hiền lành