Tôi không phải người Hà Nội nhưng ngay từ bé tôi đã mơ ước được tới nơi mà người ta gọi là thủ đô ấy. Vẫn còn nhớ năm tôi 7 tuổi, bố đi công tác và đưa tôi đi cùng tới vùng đất mơ ước của tôi. Hà Nội trong ký ức của tôi đẹp lắm, với những chùa Một Cột, cầu Thê Húc, đền Ngọc Sơn và một ông Rùa to ơi là to trong tủ kính...

Tôi chưa tiếp xúc với nhiều người Hà Nội. Những đứa bạn tôi tuy gia đình ở Hà Nội nhưng gốc gác đa số từ khắp nơi tựu về đây. Người Hà Nội trong tôi đó là những Nam, những Thảo, những Lãm... trong tác phẩm Phố của nhà văn Chu Lai.

Tôi biết đến người Hà Nội qua Nam - một người lính bước ra từ chiến tranh với những vết thương tinh thần khó lành. Anh không thể nào hòa nhập được với những thay đổi của xã hội hiện tại.

Tôi biết đến người Hà Nội qua Thảo - một người phụ nữ với vẻ đẹp dịu dàng, cổ điển theo kiểu con gái Hà Nội xưa.

Tôi biết đến người Hà Nội qua Lãm - một người lính dám sống vì tình yêu và bị bố đuổi ra khỏi nhà vì yêu và cưới một cô gái miền ngược có nhiều tai tiếng.

Đến với Phố của nhà văn Chu Lai, chúng ta được về với những ngõ nhỏ, phố nhỏ của Hà Nội. Qua ngòi bút của ông, Hà Nội hiện lên một cách đời thường và giản dị. Giữa những bon chen, xô bồ của cuộc sống ta vẫn thấy hiện lên một nét đẹp rất thơ, rất đời trong Nam, trong Thảo, trong Lãm.

Đấy, Hà Nội trong ký ức của tôi đã từng có một thời đẹp như thế. Nhưng mới hôm qua, tôi đọc được  một bài viết của nhà báo Phan Đăng viết về Hà Nội với tựa đề "Người Hà Nội chưa bao giờ... thanh lịch". Bài viết đã để lại trong tôi nhiều suy tư và trăn trở. Lẽ nào mọi thứ đã biến đổi tới mức không thể cứu vãn sao? Tôi không đồng tình hoàn toàn nhưng cũng không phủ nhận những thông tin của bài viết. Tuy nhiên, đứng dưới góc độ một người ngoài cuộc tôi xin đưa ra một chút cảm nhận riêng của mình về vấn đề này.

Trước hết, tôi xin đề cập tới phạm vi khái niệm "thanh lịch". Tôi không biết các bạn nghĩ như thế nào về cụm từ này, còn đối với tôi "thanh lịch" không chỉ dùng để chỉ riêng cho đối tượng trí thức, tư sản hay tiểu tư sản gì gì đó.

Trong những đêm giao thừa, trong khi các gia đình sum họp đợi đến giờ phút thiêng liêng của một năm thì những chị lao công vẫn miệt mài làm công việc thầm lặng của mình. Chị không đẹp, bộ quần áo của chị mặc cũng không sang trọng nhưng trong mắt tôi chị đã là một người thanh lịch.

Thi thoảng, trong cái nắng nóng gay gắt, trên công trường xây dựng tôi bắt gặp những giọt mồ hôi nóng hổi của những người kỹ sư, những người công nhân đang miệt mài làm việc. Các anh, các chị không hào hoa, không xinh tươi nhưng trong mắt tôi họ đã thực sự là những người thanh lịch theo đúng nghĩa.

Như vậy, dù bạn là những người lao động hay người nông dân bình thường thì bạn vẫn có thể thanh lịch theo cách của riêng bạn. Bạn chăm chỉ lao động, bạn luôn nở nụ cười trên môi, không xinh đẹp, không cầu kỳ, chỉ cần đơn giản như vậy đối với tôi bạn đã là một người thanh lịch.

Quay lại vấn đề "người Hà Nội thanh lịch", tôi cho rằng ở bất cứ nơi đâu cũng có người này người kia, người thanh lịch, người không thanh lịch. Hà Nội ngày nay không đơn thuần là Hà Nội của riêng người Hà Nội, từng ngày từng giờ có rất nhiều người với mong muốn được tới sinh sống và làm việc tại vùng đất thủ đô này. Đến bây giờ, người Hà Nội gốc xưa có lẽ đếm được trên đầu ngón tay. Vì vậy, tôi nghĩ không riêng gì người Hà Nội mà tất cả chúng ta, những người hiện có mặt hay không có mặt tại Hà Nội phải có trách nhiệm xây dựng một Hà Nội xinh đẹp và thanh lịch trong mắt khách quốc tế. Đương nhiên, trong phạm trù này những người Hà Nội phải mang trọng trách lớn hơn, phải nỗ lực hết mình hơn. Đừng hỏi tại sao bạn không phải người Hà Nội mà vẫn phải có trách nhiệm trong chuyện này, đơn giản bạn không thể thay đổi một điều rằng bạn là người Việt Nam và Hà Nội là thủ đô của đất nước Việt Nam, là bộ mặt của Việt Nam và cũng là bộ mặt của bạn, của tôi. Vậy, bạn có muốn khuôn mặt xinh đẹp của mình dính một vết nhọ không?

Thu Hà Đỗ