Một báo cáo được thực hiện cho Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc đã nhận xét rằng nạn tham ô, biển thủ, và ăn cắp trắng trợn tiền đóng thuế một cách có hệ thống đã trở thành một thể chế ở Somalia.

Trong khi cuộc sống của người dân còn nhiều bấp bênh thì nạn tham ô tiền thuế đã trở thành một vấn nạn ở Somalia. Ảnh: Reuters

Báo cáo dày gần 200 trang đưa ra một loạt các ví dụ về các khoản tiền trao cho Chính phủ liên bang chuyển tiếp (TFG) của Somalia bị biến mất. Báo cáo này cho biết cứ mỗi 10 USD được giao cho TFG thì có 7 USD không bao giờ được chuyển vào ngân sách. Bản báo cáo do Nhóm theo dõi của Liên hiệp quốc về tình hình của hai quốc gia Somalia và Eritrea, cho biết các khoản thu tiền thuế Chính phủ Somalia thu được không rõ ràng: trong khi bộ Tài chính nước này báo cáo khoản tiền thuế thu được là 72 triệu USD trong năm tài chính 2011, tổng kiểm toán báo cáo số tiền này chỉ là 55 triệu USD. Một báo cáo được thực hiện cho ngân hàng Thế giới và được công bố vào tháng 5.2012, cũng đưa ra con số tương tự là có 68% tiền thuế mà TFG thu được trong năm 2009 – 2010 đã không được hạch toán.

Báo cáo cho biết: “Các điều tra của nhóm theo dõi khẳng định sự liên quan của các quan chức cấp cao TFG trong việc tham ô hàng triệu USD tiền thuế và viện trợ nước ngoài”. Báo cáo cũng dẫn lời một quan chức cấp cao của Somalia thừa nhận rằng: “Không có gì được thực hiện trong chính quyền này mà không bị ai đó hỏi rằng “Có gì trong đó cho tôi?” Nạn đói hoành hành ở Somalia làm chết khoảng 100.000 người trong năm ngoái cũng có một phần nguyên nhân là do tham nhũng. Báo cáo trên cho biết các quan chức chính phủ và lực lượng vũ trang đã kiểm soát các cổng trại tỵ nạn của người Somalia đã điều phối hàng viện trợ không đúng cách, và ngăn cản các hoạt động thanh sát việc cấp phát viện trợ.

Somalia không có một chính phủ hoàn thiện từ năm 1991, và chính phủ hiện nay được Liên hiệp quốc (UN) trao quyền hoạt động đáng lẽ đã mãn nhiệm vào tháng 8.2011, nhưng được gia hạn hoạt động đến tháng 8.2012. Lực lượng dân sự có vũ trang kiểm soát khu vực thủ đô Mogadishu từ tháng 8.2011, khi binh lính của Liên minh châu Phi và Chính phủ Somalia đẩy các nhóm chiến đấu hồi giáo cực đoan al-Shabab ra khỏi thủ đô này. Chính phủ non yếu của Somalia hầu như chỉ hoạt động bên ngoài Mogadishu.

Báo cáo do Nhóm theo dõi của Liên hiệp quốc thực hiện cũng dẫn lời một số quan chức Somalia cho rằng việc chính phủ hiện nay kêu gọi UN gia hạn hoạt động cho họ là một biểu hiện của “tình trạng tham nhũng ngoan cố và biển thủ quy mô lớn đối với các nguồn tài chính công”. Tham nhũng tràn lan trong Chính phủ Somalia từ nhiều năm qua. Vì chính phủ không được bầu chọn trực tiếp bởi người dân Somalia, nên công chúng có rất ít cơ chế để yêu cầu các quan chức thống kê các khoản tiền bị sử dụng sai mục đích. Báo cáo cũng cho biết một số quan chức chính phủ Somalia đã cố gắng tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong việc sử dụng tài chính của chính phủ nhưng quyết tâm chính trị để triển khai các cải cách “không xuất hiện trong hàng ngũ quan chức chính phủ cao nhất”.

Thủ tướng Somalia Abdiweli Mohamed Ali chỉ trích các nhận xét trong báo cáo là liên hệ văn phòng của ông với nạn tham nhũng, và cho rằng các nhận xét này là “hoàn toàn rõ ràng là sai lệch”. Chính phủ Somalia và cộng đồng quốc tế đang làm việc với các lãnh đạo Somalia để bổ nhiệm quốc hội mới và chọn tổng thống mới trước ngày 20.8 tới. UN hy vọng chuyển giao đất nước này cho một tổ chức chính phủ có tính đại diện cho người dân cao hơn, nhưng bầu cử khu vực hay toàn quốc vẫn là điều cần phải chờ nhiều năm nữa mới có thể thực hiện được.

Theo SGTT