Có lẽ chưa bao giờ và chưa nơi nào mà Thương mại điện tử (TMĐT) lại được bàn luận một cách sôi nổi và mang tính chất thời sự nóng hổi như Việt Nam thời gian qua. Có thể nói từ tivi đến báo đài, từ trong nhà ra ngoài ngõ... đâu đâu người ta cũng nghe đến TMĐT, nếu những bàn luận đó đều là những điều tốt đẹp thì chắc chắn đó sẽ là một dấu hiệu tốt và một điều đáng mừng cho sự phát triển TMĐT ở Việt Nam. Thế nhưng ngược lại tất cả đều là những tin xấu, những điều cực chẳng đã mà cơ quan nhà nước và các thông tin đại chúng mới phải nói ra.

Cơ quan điều tra tại văn phòng MB24 Bắc Kạn

Từ trước đó đã có một vài công ty bị người dân đâm đơn kiện như công ty cổ phần đầu tư Đại Hưng Phát (Bình Dương làm rõ hành vi lừa đảo của công ty Đ.H.P). Nhưng thông tin nóng nhất phải kể đến đó là vụ việc công ty cổ phần đạo tạo mua bán 24 (gọi tắt là MB24), kinh doanh TMĐT dưới hình thức đa cấp trá hình tại địa chỉ trang web muaban24.vn đã lợi dụng chiêu thức TMĐT để lừa đảo và chiếm đoạt tài sản của người dân. Sau khi vụ việc được các cơ quan chức năng điều tra và đưa ra kết luận cụ thể cũng như bóc mẽ được chiêu lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng thủ đoạn sử dụng công nghệ cao, và tất cả được phơi bày trước công chúng, thì một làn sóng dư luận mạnh được tạo ra trong xã hội. Đã có hàng ngàn câu hỏi được đặt ra theo kiểu: Tại sao MB24 hoạt động đa cấp trá hình với trụ sở chính nằm ngay thủ đô Hà Nội, các chi nhánh mở rộng khắp toàn quốc, nhưng vẫn hoạt động hơn 1 năm trời mà không ai can thiệp, và chỉ cho đến khi người dân đâm đơn kiện thì các cơ quan chức năng mới vào cuộc?

Phải thừa nhận một điều rằng, hơn một năm qua không chỉ việc MB24 qua mặt được các cơ quan chức năng, dùng lời ngon ngọt dụ dỗ và chiếm đoạt tài sản của dân nghèo, mà ngay cả một số báo đài thuộc cơ quan ngôn luận của trung ương cũng đã tham gia viết bài PR cho hình thức kinh doanh bất hợp pháp của MB24.

Mà thôi vụ MB24 cuối cùng cũng đã đi đến một hồi kết: MB24 bị đóng cửa, Chủ tịch HĐQT Nguyễn Tuấn Minh bỏ trốn, Các thành viên khác trong ban lãnh đạo như ông Lê Văn Cường, Ngô Văn Huy đã bị cơ quan công an bắt giữ để điều tra, dù cái kết không mang lại được những đền bù thỏa đáng cho những người đã trót tham gia mua gian hàng ảo, tuy nhiên cũng đánh thức được phần nào suy nghĩ và cảm nhận của người dân về hình thức kinh doanh đa cấp trá hình này, mặt khác giúp cho mọi người không còn trở thành những nạn nhân tiếp theo của MB24.

Lãnh đạo chi nhánh MB24 Phú Thọ tại cơ quan điều tra

Nói vậy nhưng sau khi Bản tin tài chính sáng ngày 1/8/2012 đưa tin trên VTV1, nhắc đến danh sách 40 trang web hiện đang nằm trong diện theo dõi của các cơ quan chức năng vì có dấu hiệu kinh doanh tương tự MB24, thì có lẽ nhiều người không khỏi lo ngại cho vấn đề chế tài và quản lý những đơn vị này. Bởi trên thực tế hiện nay một trong số các đơn vị chủ quản các trang web này vẫn đang âm thầm hoạt động TMĐT núp bóng đa cấp trá hình một cách khôn khéo. Họ không tổ chức những buổi hội thảo rầm rộ, những đợt tuyển người công khai, nhưng tại văn phòng của họ vẫn luôn tấp nập người tư vấn và "phổ cập" tư duy kiếm tiền cùng kỹ năng dụ dỗ cho các hội viên mới.

Một lần nữa dư luận lại đặt ra câu hỏi là đến bao giờ những công ty này mới bị các cơ quan chức năng vạch rõ trắng đen như MB24? Và tại sao vẫn còn nhiều người cả tin lao vào đăng ký mua gian hàng ảo tại các đơn vị này? Nghĩ cũng tội cho dân mình, kém hiểu biết thì một phần nhưng cái nghèo, cái khó nó bó lấy cái khôn, chỉ vì nghe lời ngon ngọt về những cơ hội thu nhập cao ngất trời mà người dân vẫn bỏ ngoài tai những lời cảnh báo của các cơ quan chức năng để tham gia kinh doanh gian hàng ảo và tiếp tục lôi kéo người khác tham gia. 

Trong danh sách mà bản tin tài chính sáng ngày 01/08/2012 đưa lên bao gồm các trang web sau đây (trên thực tế nhiều trang web đã ngưng hoạt động):

1, vicongdongviet.com                 2, www.emt.com.vn                         3, emt.vn                         

 4, viisca.com.vn                          5, congdongtoanthang.com.vn       6, gobay.vn

7, tigia.net                                   8, muaban24.vn                 

10, anphattravel.vn                    11, thuthach24.vn                           12, tapdoangbs.vn

13, usdiamondholiday.com        14, bonvoyage1000.com                 15, vsim.vn  

16, taythanh.com                       17, giaodichtructuyen.com              18, duongquangtu.vn

19, quare.vn                              20, hocduong.vn                              21, thienngocminhuy.info

22, thoitranghungthinh.tk          23, saneps.com                                24, swl.com

25, muahangvietnam.vn            26, vnec.vn                                       27, thoitrang247.net

28, vietpage.com.vn                  29, 1usd.vn                                       30, vinawin.com.vn

31, dautuvangbac.com             32, baby24.vn                                    33, sop360.vn

34, congdongluat.com.vn         35, sieuthilienket.vn                            36, sucmanhcongdong.vn

37, chogia.vn                           38, vipmlc.vn                                       39, tienphatvtp.com

Ngoài ra hiện nay vẫn còn rất nhiều trang web và các đơn vị kinh doanh đa cấp trá hình TMĐT "lọt lưới" danh sách trên và ngược lại thì cũng có nhiều đơn vị chủ quản các website trên đã không còn kinh doanh hoặc đã ngưng hoạt động website rồi.

Hiện nay vẫn còn một số đơn vị vẫn đang âm thầm hoạt động theo kiểu "chưa thấy quan tài chưa đổ lệ", mặc dù không tổ chức các chương trình hội thảo và tư vấn quá lỗ liễu, thế nhưng hằng ngày tại văn phòng của các đơn vị này vẫn luôn có sẵn đội ngũ tư vấn viên, và hàng chục người vẫn vào ra tấp nập để tham gia kinh doanh gian hàng ảo.

Điển hình như công ty cổ phần Vaphuco (trogia.vn) công ty này hiện nay đang bán gian hàng ảo với giá 2.990.000đ, và khi giới thiệu được người khác cũng tham gia mua gian hàng ảo với giá 2.990.000đ thì người trên sẽ được nhận khoảng hoa hồng giới thiệu và các hoa hồng khác từ hệ thống do mình lôi kéo. Tham khảo: Công ty Vaphuco.

Bản thỏa thuận giữa người tham gia và công ty Vaphuco

Hay như công ty Đặt Mua Nhanh (bình mới rượu cũ của công ty Đại Hưng Phát) có trang web: datmuanhanh.com cũng vậy, sau khi công ty Đại Hưng Phát với trang Gobay.vn bị các cơ quan chức năng sờ gáy thì một số trụ sở chi nhánh của Gobay.vn đổi tên thành Đặt Mua Nhanh để tiếp tục kinh doanh TMĐT đa cấp. Tham khảo: Công ty Đặt Mua Nhanh.

Giao diện trang web datmuanhanh.com

Nói chung quy lại thì hiện nay vấn đề chế tài các công ty kinh doanh dạng TMĐT đa cấp vẫn đang chờ Nghị quyết mới của chính phủ ra đời. Có lẽ chính vì vậy mà thời gian này các công ty đã và đang kinh doanh theo hình thức này vẫn đang cố gắng dốc sức đánh nhanh và mạnh vào các thị trường để mong quét nốt mẻ lưới cuối cùng hòng thu lợi nhuận trước khi bị chế tài.

Chính vì điều đó mà người dân cần nhận thức sâu sắc hơn, cộng đồng cần lên án và tuyên truyền mạnh mẽ hơn về kiểu kinh doanh mang dấu hiệu lừa đảo này. Bên cạnh đó các cơ quan chức năng cũng cần sớm hoàn tất các Nghị định và chế tài để xử lý các đơn vị có dấu hiệu sai phạm. Có thế người dân mới không bị sa vào bẫy giăng mắc khắp mọi nơi của các công ty đa cấp trá hình TMĐT như hiện nay.