trang Blog

nguyenphuong82Tham gia: 12/10/2009
  • KỸ NĂNG ĐỊA LÝ  CÁCH VẼ BIỂU ĐỒ ĐỊA LÍ
    Nhịp Sống Trẻ
    CameraNikon D3
    ISO3200
    Aperturef/8
    Exposure1/50th
    Focal Length200mm

    KỸ NĂNG ĐỊA LÝ CÁCH VẼ BIỂU ĐỒ ĐỊA LÍ


    KỸ NĂNG ĐỊA LÝ

    CÁCH VẼ BIỂU ĐỒ ĐỊA LÍ

    Giới thiệu

    - Vẽ biểu đồ chỉ sử dụng một màu mực (không được dùng viết đỏ và viết chì).
    - Xem kỹ đơn vị mà đề bài cho (đơn vị thực tế hay đơn vị %).
    - Nếu cần có thể chuyển đơn vị thích hợp, tính toán chính xác.
    - Vẽ biểu đồ sạch sẽ, theo thứ tự của đề bài.
    - Ký hiệu rõ ràng, ghi số liệu và chú thích đầy đủ.
    - Ghi tựa đề cho biểu đồ đã vẽ.

    PHẦN I: NHẬN BIẾT SỐ LIỆU ĐỂ XÁC ĐỊNH BIỂU ĐỒ CẦN VẼ

     

    Cơ cấu, tỉ lệ %

    trong tổng số

    1 hoặc 2 mốc năm (nhiều thành phần)

    Biểu đồ TRÒN

    3 mốc năm trở lên (ít thành phần)

    Biểu đồ MIỀN

      à Biểu đồ Tròn : Mô tả cơ cấu các thành phần trong một tổng thể

      à Biểu đồ miền : Vừa Mô tả cơ cấu các thành phần trong một tổng thể; vừa mô tả động

                                 thái PT của hiện tượng

     

    Tình hình phát triển

    Biểu đồ ĐƯỜNG

    Biểu đồ CỘT

    Tốc độ tăng trưởng

    à Mô tả động thái PT của hiện tượng.

    à SS mối tương quan về độ lớn giữa các hiện tượng

     

     PHẦN II: NHẬN XÉT BIỂU ĐỒ VÀ BẢNG SỐ LIỆU

    Cơ cấu

    So sánh từng thành phần ở mỗi mốc thời gian tăng hay giảm, thành phần này hơn hay kém thành phần kia bao nhiêu lần ở mỗi giai đoạn.

    Tỉ lệ % trong tổng số

    So sánh hai thành phần

     

     

     -Tình hình phát triển qua các năm

     -Tốc độ tăng trưởng qua các năm

    Nhận xét tăng hay giảm ở mỗi mốc thời gian (giai đoạn nào nhanh, nhanh nhất… giai đoạn nào giảm, giảm nhiều nhất …)

    PHẦN III: CÁCH VẼ CÁC DẠNG BIỂU ĐỒ

    I. Biểu đồ TRÒN:

                    * Khi nào vẽ biểu đồ TRÒN?

    Khi đề bài yêu cầu vẽ biểu đồ TRÒN hay biểu đồ cần thể hiện cơ cấu, tỉ lệ (ít năm, nhiều thành phần).    

     - Đề bài cho số liệu tuyệt đối, (thực tế) phải chuyển sang số liệu tương đối (%).             

     - Vẽ theo chiều kim đồng hồ, theo thứ tự đề bài, lấy mốc chuẩn là kim đồng hồ chỉ số 12.

     - Trước khi vẽ ghi rõ 1% = 3,6o.

     - Số liệu ghi trong vòng tròn phải là số liệu %.

     - Cần chú ý độ lớn (bán kính của các vòng tròn cần vẽ).

    Ví d:

         V biu đồ th hin cơ cu tng sn phm trong nước phân theo khu vc kinh tế ca các năm 1990, 1999.

    Đơn vị: tỉ đồng

    Năm

    Tổng số

    Nông - Lâm –

    Ngư nghiêp

    Công nghiệp –

    Xây dựng

    Dịch vụ

    1990

    131.968

    42.003

    33.221

    56.744

    1999

    256.269

    60.892

    88.047

    107.330

    Cách chuyển đổi đơn vị từ số liệu thực tế sang số liệu %: Muốn tính % của số nào thì lấy số đó nhân cho 100 và chia cho tổng số:   (%)

    Tương tự ta có bảng số liệu sau khi chuyển đổi đơn vị thực tế ra đơn vị %. 

    Năm

    Nông - Lâm – Ngư nghiêp

    Công nghiệp – Xây dựng

    Dịch vụ

    1990

    31,8

    25,2

    43,0

    1999

    23,8

    34,4

    41,8

    h1-1.jpg picture by yoyoyo_088 

    I. Biểu đồ MIỀN:

                    * Khi nào vẽ biểu đồ MIỀN?

    Khi đề bài yêu cầu vẽ biểu đồ MIỀN hay biểu đồ cần thể hiện cơ cấu tỉ lệ (nhiều năm, ít thành phần).

    - Đề bài cho số liệu tuyệt đối phải chuyển sang số liệu tương đối (tức đổi ra %).

    - Vẽ lần lượt từ dưới lên trên theo thứ tự của đề bài.

    - Lấy năm đầu tiên trên trục tung, phân chia khoảng cách năm theo tỉ lệ tương ứng.

    - Ghi số liệu vào đúng vị trí từng miền trong biểu đồ đã vẽ.

    Ví dụ: Vẽ biểu đồ thể hiện sự chuyển dịch cơ cấu tổng sản phẩm trong nước thời kỳ 1985 – 1998.

    Đơn vị: (%)

                                          Năm

    Ngành

    1985

    1988

    1990

    1992

    1995

    1998

    Nông - Lâm – Ngư  ghiêp

    40,2

    46,5

    38,7

    33,9

    27,2

    25,8

    Công nghiệp – Xây dựng

    27,3

    23,9

    22,7

    27,2

    28,8

    32,5

    Dịch vụ

    32,5

    27,6

    38,6

    38,9

    44,0

    39,5

    h2.jpg picture by yoyoyo_088 

    III. Biểu đồ ĐƯỜNG: (đường biểu diễn hay còn gọi là đồ thị)

                   *  Khi nào vẽ biểu đồ ĐƯỜNG?

    Khi đề bài yêu cầu vẽ biểu đồ ĐƯỜNG hay biểu đồ cần thể hiện sự phát triển, tốc độ tăng trưởng qua các mốc thời gian.

    - Đường biểu diễn được vẽ trên hệ trục tọa độ vuông góc (trục đứng thể hiện độ lớn của các đại lượng, trục nằm ngang thể hiện các mốc năm, các quốc gia, các vùng kinh tế.

    - Mốc năm đầu tiên biểu hiện trên trục tung, phân chia khoảng cách năm theo tỉ lệ tương ứng.

                    Ví dụ 1: Vẽ biểu đồ ĐƯỜNG thể hiện sự phát triển dân số của nước ta trong thời kỳ 1921 – 1999

     

    Năm

    1921

    1960

    1980

    1985

    1990

    1993

    1999

    Số dân (triệu người)

    15,6

    30,2

    53,7

    59,8

    66,2

    70,9

    76,3

     

    h3.jpg picture by yoyoyo_088 

    Ví dụ 2: Vẽ biểu đồ ĐƯỜNG thể hiện sự phát triển dân số và sản lượng lúa ở nước ta (1981 – 1999).

     

    Năm

    1981

    1984

    1986

    1988

    1990

    1996

    1999

    Số dân (triệu người)

    54,9

    58,6

    61,2

    63,6

    66,2

    75,4

    76,3

    Sản lượng lúa (triệu tấn)

    12,4

    15,6

    16,0

    17,0

    19,2

    26,4

    31,4

           

    DÀNH CHO LỚP 12: KỸ NĂNG THỰC HÀNH

    Những điều lưu ý khi học sinh thực hiện kỹ năng vẽ biểu đồ :
    Nếu đề thi ghi rõ yêu cầu vẽ cái gì thì chỉ cần đọc kỹ, gạch dưới

    để tránh lạc đề và thực hiện theo đúng yêu cầu

    Nêu đề không ghi rõ yêu cầu cụ thể là vẽ gì mà là vẽ dạng thích hợp nhất thì học sinh phải phân tích đề thật kỹ trước khi thực hiện – Đây là dạng đề khó học sinh phải biết phân tích để nhận dạng thích ợp.

    Để nhận dạng học sịnh cần đọc thật kỹ đề và dựa vào một số cụm từ gợi ý & một số yếu tố cơ bản từ đề bài để xác định mình cần phải vẽ dạng nào cho thích hợp.

    Ví dụ :

    + 1 : Khi đề bài có cụm từ cơ cấu hoặc nhiều thành phần của một tổng thể  thì vẽ biểu đồ tròn (Nếu chỉ 1 hoặc 2 mốc thời gian). Biểu đồ miền (Nếu đề cho ít nhất 3 mốc thời gian).

    + 2 : Khi đề bài có cụm từ Tốc độ phát triển , Tốc độ tăng trưởng Dùng đường biểu diễn (Đồ thị) để vẽ.

    + 3 : Khi đề bài có cụm từ : Tình hình, so sánh, sản lượng, số lượng Thường dùng biểu đồ cột

    + 4 : Khi đề bài cho nhiều đối tượng, nhiều đơn vị khác nhau hãy nghĩ đến.

    Việc xử lý số liệu để quy về cùng một đơn vị (%) để vẽ Hoặc phải dùng đến các dạng biểu đồ kết hợp.

    + 5 Khi đề bài có cụm từ Tốc độ phát triển, Tốc độ tăng trưởng lại có nhiều đối tượng, nhiều năm, cùng một đơn vị thì hãy nghĩ đến lấy năm đầu là 100 % rồi xử lý số liệu trước khi vẽ.


    GỢI Ý NHẬN XÉT BIỂU ĐỒ :

    Biểu đồ hình cột hay đồ thị thường có nhận xét giống nhau :

    Nhận xét cơ bản :

    a/- Tăng hay giảm ?

    - Nếu tăng thì tăng như thế nào ? (Nhanh, chậm, đều… Bao nhiêu lần hoặc %)

    - Giảm cũng vậy – Giảm nhanh hay chậm

    - Thời điểm cao nhất, thấp nhất, Chênh lệch giữa cao nhất với thấp nhất.

    b/- Mốc thời gian chuyển tiếp từ tăng qua giảm hay từ giảm qua tăng (không ghi từng năm một, trừ khi mỗi năm mỗi thay đổi từ tăng qua giảm & ngược lại) hoặc mốc thời gian từ tăng chậm qua tăng nhanh & ngược lại.

    *Giải thích : (Chỉ giải thích khi đề bài yêu cầu)

    Khi giải thích cần tìm hiểu tại sao tăng, tại sao giảm (Cần dựa vào nội dung bài học có liên quan để giải thích).

    Nếu đề bài có 2, 3 đối tượng thì nhận xét riêng từng đối tượng rồi sau đó so sánh chúng với nhau.

    Biểu đồ tròn :

    - 1 Vòng tròn : Xem yếu tố nào lớn nhất, nhỏ nhất ?. Lớn nhất, so với nhỏ nhất thì gấp mấy lần.

    - 2 hoặc 3 vòng : So sánh từng phần xem tăng hay giảm, tăng giảm nhiều hay ít.

    - Nhìn chung các vòng về thứ tự có thay đổi không ? Thay đổi như thế nào ?

    - Giải thích cũng dựa trên nội dung bài.
    Biểu đồ miền hay biểu đồ kết hợp : Khi nhận xét thì cần kết hợp các yếu tố của các dạng trên.

    LƯU Ý : Nhận xét biểu đồ phải luôn có số liệu chứng minh
    .

     

    ( Chúc các em học giỏi)