Đăng nhập

SÁCH ĐIỆN TỬ TRONG TƯƠNG LAI





Richard Campbell





Đối với những người thích nằm thoải mái trên ghế dài và đọc sách vào buổi tối thì ý tưởng thưởng thức một cuốn sách hay, mới nhất qua màn hình máy tính thật là chán ngắt. Những người hâm mộ sách cho rằng sách in rất thuận tiện vì có thể mang theo một cách dễ dàng và rất gần gũi, bạn có thể đọc sách ở bất cứ tư thế nào, có thể mang lên giường hoặc ra bãi biển, thưởng thức mùi thơm của giấy và những dòng chữ in trên giấy, điều không thể có được với màn hình máy tính.

Tuy nhiên, từ năm 1998 một làn sóng mới của các phương tiện đọc có thể xách tay đã và đang cạnh tranh hầu như trên mọi khía cạnh với loại sách in và chúng cũng có một số tính năng rất thuận tiện. Công ty NuvoMedia đã cho ra đời cuốn sách điện tử Rocket eBook, chỉ nặng 20 ounce (567g) dạng bảng, cho bạn cảm giác như đang giữ trong tay cuốn sách bìa bằng giấy mỏng. Công ty Virtual Press sản xuất ra cuốn Softbook nặng 3 pound (1395g), được bọc bằng da (một cách khác để cho cuốn sách điện tử có dáng vẻ của một cuốn sách in). Khi người sử dụng ấn nhẹ, sách sẽ mở ra và màn hình duy nhất sẽ trình bày nội dung cuốn sách. Công ty Everybook Inc. cho ra 3 ấn bản dạng EB Dedicated Reader nhẹ nhất là 1 pound (453g) và nặng nhất là 7 pound (3185g). Họ khẳng định rằng những thiết bị đó của họ là những cuốn sách điện tử thực sự. Những cuốn sách điện tử này sẽ đưa nội dung sách trên màn hình đối diện và định màu phỏng theo cách trình bày của sách.

Tất cả các thiết bị mới nhất đó đều hoạt động bằng pin và có vô số những tính năng như : màn hình phẳng, chiếu sáng; các nút điều khiển lật trang đơn giản các chức năng đánh dấu, tai nghe điện tử, tra từ chính và bộ nhớ đủ để lưu trữ tới 4000 màu và năm trăm nghìn trang giấy đen trắng. Tuỳ thuộc vào các thiết bị đọc, người sử dụng còn có thể viết (và sau đó xoá đi) những dòng ghi chú bên lề bằng bút viết lên màn hình, có thể đánh dấu những đoạn văn cần thiết, nghe tiếng qua loa, phóng to chữ khi cần, hoặc nhấn vào bất cứ từ nào để được giải thích ngay lập tức.



Trong tương lai, việc truyền tải nội dung có thể sẽ xác định loại sách điện tử nào sẽ làm chủ thị trường. Những người sử dụng Rocket eBook trước hết phải truy cập vào hiệu sách trực tuyến từ máy tính cá nhân của họ và lưu nội dung cuốn sách vào ổ cứng (ở dạng mật mã chống sao chép). Sau đó họ cho sách điện tử vào một cái giá được kết nối với máy tính của họ để truyền tải dữ liệu. Cả hai công ty Soft Book và EB Dedicated Reader đều có các modem lắp sẵn bên trong nối trực tiếp với mạng điện thoại cho phép người sử dụng tiếp cận với các cửa hàng ảo của các công ty này. Giá của các loại sách điện tử cũng rất khác nhau. Năm 1999 giá của Rocket eBook là 499 USD. SoftBook rẻ hơn rất nhiều, chỉ có 299 USD, nhưng người sử dụng phải trả tiền thuê bao là 19,95 USD/ tháng trong vòng 2 năm. Giá của EB Dedicated Reader từ 500 đến 2000 USD. Ngày nay, vì phần lớn quá trình xuất bản dựa vào kỹ thuật số, nên các công ty sách điện tử dự báo rằng bất cứ cuốn sách nào có trong cửa hàng sách cũng sẽ được xuất bản bằng điện tử. Trong khi 50 000 ấn bản hàng năm không in được vì chi phí in, chi phí phát hành và chi phí lưu trữ quá cao, thì những người sử dụng sách điện tử hoàn toàn có thể tải những cuốn sách từ mạng ra. Những nhà sản xuất sách điện tử hy vọng các độc giả cuối cùng sẽ có thể có được những cuốn sách bán chạy nhất của các tác giả như Stephen King từ mạng. Các nhà sản xuất này rất lưu tâm tới việc tiếp thị những sản phẩm của họ cho giới sinh viên và “các nhà chuyên môn có nhu cầu thông tin cao” - những người thường phải mang một lượng lớn báo chí và sách kinh doanh trong những chuyến đi công tác. Dù vậy, với tất cả những đặc tính trên, chúng ta còn phải xem xem liệu con người có từ bỏ những thói quen đọc sách như hiện nay để chuyển sang loại sách mới với màn hình điện tử hay không. Ông Peter Lewis-phóng viên của báo New York Times đã nhận xét : “Tất nhiên những cuốn sách bằng giấy thì sẽ không bị vỡ, hết pin khi bạn đọc đến đoạn hay nhất , đưa những thông tin lỗi, đòi hỏi thỉnh thoảng phải nâng cấp, phải có trợ giúp kỹ thuật, hấp dẫn bọn trộm chuyên nghiệp, đòi hỏi bạn phải tốn tiền để mua các phụ tùng thay thế cao cấp, hay phải mang ra cửa hàng sửa chữa mỗi lần hàng mấy ngày liền”.

Một sự cải tiến cơ bản khác trong lĩnh vực xuất bản là sự ra đời của các cuốn sách nói. Các cuốn sách này còn được gọi là những cuốn sách bằng băng do các nghệ sĩ hay các tác giả đọc các bản rút gọn của các cuốn tiểu thuyết hay những cuốn sách thương mại nổi tiếng. Những cuốn sách nói này là món ăn tinh thần không thể thiếu được không những đối với những độc giả mù loà hoặc khiếm thị mà còn rất phổ biến đối với những người phải đi lại trên tàu xe nhiều. Một nghiên cứu do công ty Audio Publisher Association thực hiện năm1993 đã cho thấy tần suất sử dụng của sách nói trên các phương tiện xe hơi là 50% Trong số những cuốn bán chạy nhất năm 1999 có tiểu thuyết A Man in Full của Tom Wolfe (do nghệ sĩ David Ogden Stiers đọc) và Welcome to the World, Baby Girl của nhà văn Fannie Flagg (do tác giả đọc); các cuốn sách văn học khác như 9 Steps to Financial Freedom của Sure Orman (do tác giả đọc) và Lindbergh của A. Scott Berg ( do nghệ sĩ Eric Stolz đọc). Những tác phẩm cổ điển như A Chrismas Carol của Charles Dickens cũng được chuyển thể rất thành công dưới dạng sách nói. Số lượng sách bằng băng mượn từ các thư viện tăng đáng kể vào những năm 90 và một loạt các hiệu sách như Talking Book World, Earful of Book và Bookears đã ra đời, củng cố cho vị trí xứng đáng của sách nói. Những cuốn sách này đã bắt đầu được xuất bản dưới dạng đĩa CD vào những năm 90 vì các máy nghe đĩa CD đã trở nên phổ biến hơn trong hệ thống nghe của các loại xe hơi.

Một số thay đổi về công nghệ trong công nghiệp xuất bản đã làm mờ đi văn hoá in ấn và điện tử. Ngành công nghiệp sách đã thích nghi nhanh chóng trong thời đại kỹ thuật số với việc sử dụng công nghệ vi tính để giảm giá thành một cách hiệu quả. Ngày nay, mọi việc, từ chương trình xử lý từ ngữ của tác giả đến việc in ấn và phát hành đều bằng máy vi tính. Năm 1992,những cuốn sách truyền thông đa năng lần đầu tiên đã ra đời, trong đó có ấn bản điện tử Jurassic Park của Michael Crichton và Alices Adventure in Wonderland của Lewis Carroll (xuất bản năm 1865). Những cuốn sách không bằng giấy này được ra đời với việc sử dụng phần mềm vi tính Apple Computer để phối hợp văn bản in với hoạt hình và âm thanh. Tuy nhiên, một lần nữa điều băn khoăn vẫn là các độc giả có từ bỏ những trang giấy in để đọc sách trên màn hình với sự trợ giúp của hình ảnh và âm thanh hay không ?

Những cuốn sách tra cứu là những cuốn sách đầu tiên được đưa vào ổ cứng và CD-ROM. Cuốn sách tra cứu kỹ thuật số trên CD-ROM có thể chứa trên 100.000 trang, tránh được giá thành cao của giấy và chi phí cao trong xuất bản sách.

Bằng việc nghiên cứu sự kết hợp giữa dạng in và điện tử, phần lớn các nhà dự báo cho rằng việc in ấn bằng điện tử và kỹ thuật số rất phù hợp với sách tra cứu, với một số tác phẩm văn học thiếu nhi và các tài liệu giáo dục. Phần lớn các nhà quan sát không tin là công nghệ điện tử sẽ làm sách in truyền thống biến mất. Tuy nhiên một số bằng chứng cho thấy, nhờ có hệ thống vi tính mà danh sách những cuốn sách bán chạy nhất được lên mạng và việc kiểm soát sách tồn kho nhanh hơn rất nhiều. Điều này sẽ giúp cho các cửa hàng bán sách một cách nhanh chóng.

Một công ty mới Lightning Print-một chi nhánh của Công ty phát hành sách hàng đầu Ingram Book Company - đã sử dụng công nghệ số làm sống lại những cuốn sách mà đáng ra sẽ không thể in được. Vì công ty Lightning Print giữ sách ở dạng số và chỉ in khi có đơn đặt hàng nên các nhà xuất bản không cần lo ngại gì về việc tồn đọng những cuốn sách không bán được hoặc không có khả năng đáp ứng được nhu cầu người đọc.

Chỉ trong vài năm gần đây, những nhà bán sách trực tuyến (online booksellers) đã tạo ra cả một hệ thống phát hành sách mới trên mạng Internet. Đi đầu là Amazon.com do ông Jeff Bezos thiết lập năm 1995, khi ông mới 30 tuổi. Ông đã từ bỏ nghề tài chính tại Wall Street để bắt đầu sự nghiệp kinh doanh trên mạng. Nhận thấy rằng sách là một thị trường mới mẻ, chưa được khai thác, lý tưởng cho Internet với hơn 3000.000 đầu sách và vô số các nhà phân phối để thực hiện các đơn đặt hàng nên ông đã đến Seattle và bắt đầu thành lập Amazon.com. Sở dĩ địa chỉ này được đặt tên như vậy vì các chương trình tìm kiếm như Yahoo thì xếp hạng theo ABC do đó sẽ đưa Amazon.com gần như là lên đầu danh sách.

1. Năm 1997, nhà bán sách truyền thống hàng đầu Barnes & Noble đã lập trang Web Bn.com với khoản đầu tư lớn và sau khi đã nghiên cứu kỹ càng. Sau đó nhà in lớn Bertelsmann đã từ bỏ kế hoạch mở hiệu sách trực tuyến của mình và mua 50% cổ phần của công ty này. Một năm sau đó Borders thiết lập ra Border.com. Năm 1999 Hiệp hội các nhà bán sách Mỹ đã lập ra Booksene.com với mục đích chính là để giúp các cửa hàng sách độc lập có thể xuất hiện trên mạng. Việc đánh giá các cửa hàng sách trực tuyến lớn hay nhỏ không phụ thuộc vào số lượng sách có trong kho mà phụ thuộc vào số lượng sách cửa hàng bán được thông qua các nhà phân phối. Chẳng hạn, trong trường hợp của Amazon.com, sách thường chỉ được đặt với nhà phân phối sau khi có đơn đặt hàng trực tuyến của khách hàng. Đến năm 1998, các nhà bán sách trực tuyến chỉ kiểm soát khoảng 3% thị trường sách bán lẻ, nhưng thị phần của họ tiếp tục tăng nhanh khi Borders và các nhà bán sách truyền thống khác bước vào ngành kinh doanh sách trực tuyến. Lợi thế của các nhà bán sách trực tuyến là sự thuận tiện, giá thấp và đặc biệt là khả năng giới thiệu với độc giả thư mục sách lưu trữ và sách của những tác giả không nổi tiếng lắm, một công việc mà đối với một cửa hàng có trữ lượng tới 50.000 cuốn sách cũng không thể thực hiện nổi. Các khách hàng mua sách trực tuyến còn bị hấp dẫn bởi tính giao lưu của các địa chỉ này trên mạng. Họ có thể gửi bản nhận xét những cuốn sách đã đọc lên mạng đồng thời đọc những bản nhận xét của các khách hàng khác. Chiến lược kinh doanh chính của các nhà bán sách trực tuyến là mua được độc quyền quảng cáo trên các cổng của các trang Web toàn cầu nổi tiếng nhất (World Wide Web Portals). Ví dụ, Bn.com đã ký hợp đồng nhiều triệu đô với hãng Microsoft để có được nút “ buy book” trên MSN.com, và là nhà bán sách độc quyền trên America Online. Bên cạnh việc bán sách nhưtình trạng ban đầu). Đây là những nghiên cứu rất hữu ích vì ngày càng có nhiều cuốn sách không còn lưu thông được nữa và chỉ có thể đến với công chúng qua các phim ảnh cực nhỏ và rất khó đọc.

Mặc dù đã có bằng chứng là giấy có kiềm dễ sản xuất hơn, trắng hơn và việc sản xuất ít gây ô nhiễm hơn, nền công nghiệp giấy vẫn không thay đổi. Vào đầu những năm 90, nền công nghiệp giấy cuối cùng đã bắt đầu sản xuất giấy không có axít và động cơ cho việc sản xuất này hoàn toàn là về kinh tế chứ không phải do giá trị văn hoá của các cuốn sách. Tuy nhiên, các thư viện và các nhà bảo quản sách vẫn còn phải tập trung vào những cuốn sách cũ hơn và có nguy cơ bị hỏng. Một số nhà xuất bản đã bắt đầu sao chép lại những cuốn sách quý nguyên bản từ những phim ảnh cực nhỏ sang những trang giấy không có axít để có thể phục vụ công chúng. Sau đó các thư viện đã cất giữ những nguyên bản đã được xử lý để ngăn chặn việc sách có thể xuống cấp.


Gần đây, các công trình nghiên cứu đi đầu trong công nghệ số của trường đại học Xerox và Cornell đã cho ra những bản sao chép điện tử của các cuốn sách bằng việc sử dụng kỹ thuật quét trên máy tính (scanning). Quá trình này cho phép máy tính có thể đọc được những cuốn sách đang xuống cấp một cách an toàn và sao chép lại ở dạng phiên bản số. Sách một khi đã được chuyển sang dạng số rồi thì có thể được sao chép bất cứ lúc nào và được lưu trên CD-ROM hay các dạng số khác./.

Thiệu Hường

(Trích dịch từ Tạp chí tiếng Anh Media Culture)

Bình luận

 Bình luận
0 Bình luận