trang Blog

songhuong_08Tham gia: 11/09/2008
  • Nhà thơ Xuân Quỳnh
    Giải Trí
    CameraNikon D3
    ISO3200
    Aperturef/8
    Exposure1/50th
    Focal Length200mm

    Nhà thơ Xuân Quỳnh

    Xuân Quỳnh, sinh ngày 6 tháng 10 năm 1942 tại quê: xã La Khê, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây. Xuất thân trong một gia đình công chức nhưng mồ côi mẹ từ nhỏ, ở với bà nội.

    Năm Xuân Quỳnh 13 tuổi đã được tuyển vào Đoàn Văn công nhân dân Trung ương và được đào tạo thành diễn viên múa. Bà đã nhiều lần đi biểu diễn ở người ngoài và dự Đại hội thanh niên sinh viên thế giới năm 1959 tại Viena (Áo). Từ năm 1962 đến 1964 , học Trường bồi dưỡng những người viết văn trẻ (khoá I) của Hội Nhà văn Việt Nam . Hết khóa học về làm việc tại báo Văn nghệ, báo Phụ nữ Việt nam.
    Bà là hội viên từ năm 1967 , ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khoá III. Từ năm 1978 bà làm biên tập viên Nhà xuất bản Tác phẩm mới.

    Xuân Quỳnh là nhà thơ nữ tiêu biêu của thế hệ nhà thơ sinh ở thập kỉ 40 và "rỡ ràng" với những tác phẩm thơ "trẻ" ở thập kỷ 60.

    Cũng giống như hầu hết các nữ sĩ Đông Tây Kim Cổ, Xuân Quỳnh làm thơ cốt để diễn tả cuộc sống của chính mình về tất cả mọi phương diện: những khát khao, những tình cảm, những suy nghĩ, và "sự sống" của một người phụ nữ. Vì lẽ đó hầu hết thơ của chị đều là thơ chữ tình. Đất nước, thiên nhiên, thời đại đều được phản ánh vào thơ chị thông qua cái lăng kính chữ tình đó.

    Định hướng dứt khoát cho con đường sự nghiệp của mình: đó là nghiệp thơ Chị quyết định chấm dứt một cuộc hôn nhân mà chị biết là mình đã sai lạc để xây dựng tình yêu và hôn nhân với "chú đại bàng non trẻ" Lưu Quang Vũ mà chị biết chắc trong đó có tình yêu và hạnh phúc đích thực.

    Em trở về đúng nghĩa trái tim em
    Biết khao khát những điều anh mơ ước.
    Biết xúc động qua nhiều nhận thức
    Biết yêu anh và biết được anh yêu

    Ai quen biết Xuân Quỳnh, hẳn sẽ để ý đến nét khác lạ nơi tay chị: một đôi bàn tay của người lam lũ như già hơn khá nhiều so với gương mặt xinh đẹp, trẻ hơn tuổi, với cặp mắt tinh anh, duyên dáng, rất dễ mỉm cười, che hết mọi phiền lo âu nơi chị

    Bàn tay em ngón chẳng thon dài
    Vệt chai cũ, đường gân xanh vất vả
    Em đánh chắt chơi chuyền thuở nhỏ
    Hái rau dền rau dệu nấu canh
    Tập vá may, tết tóc cho mình
    Rồi úp mặt trên bàn tay khóc mẹ

    Đôi bàn tay tiết lộ số phận. Một số phận đã từng không may mắn, dường như luôn luôn phải "đánh đu" với cuộc sống, với hạnh phúc. Cũng là trớ trêu chăng, con người có số phận như thế lại mang trong mình nhiều khao khát. Trong một bài thơ viết năm 1962, Xuân Quỳnh viết rằng ngày bé mình chỉ mơ đến rằm tháng tám để được vui chơi với bạn bè dưới trăng thụ "Khi lớn khôn ước mơ cùng cháy bỏng": mơ ước "thành nhà thơ ca ngợi cuộc đời", đưa thơ cùng du hành vũ trụ, sưởi ấm vùng trăng lạnh, đưa thơ đi cập bến các vì saọ.. "Như lòng ta chẳng bao giờ nguôi khát vọng - Biết bay rồi ta lại muốn bay cao".

    Giàu trí tuệ, nên cũng như Hồ Xuân Hương xưa kia, Xuân Quỳnh đã đóng vai trò tham mưu đắc lực, đã san sẻ "cái khôn" cho chị em cùng giới, để đối đáp và xử sự với phái mày râu:

    Những cái chính chúng ta thường chả nói
    Mà bọn con gái mình hay nói xấu nhau
    Bọn con trai nghe lỏm đôi câụ..
    Họ khinh chúng ta và lời cửa miệng..

    Ta yêu người con trai không phải vì mình
    Mà họ yêu ta vì họ yêu chính họ
    Được yêu hai lần, họ cao lên một bậc
    Ta không được yêu cảm thấy thấp dần đi

    Xuân Quỳnh nhận thức được tính bi kịch vĩnh cửu của cuộc sống: đó là sự ngắn ngủi của đời ngườị Hình như chị còn tiên lượng được số phận của mình: Rất có thể Xuân Quỳnh - đoá hoa quỳnh mùa xuân - sẽ chỉ nở và toả hương được vài giờ trong đêm tối rồi tàn lụị Bởi thế, chị đã sống hối hả, nồng cháy, sống hết mình với cuộc đời, với thơ và tình yêu, với hạnh phúc và gia đình, như sợ tất cả những điều quá ư tốt đẹp ấy sẽ vụt qua như ánh chớp.

    Chi chút thời gian từng phút từng giờ
    Như kẻ khó tính từng hào keo kiệt
    Tôi biết chắc mùa xuân rồi cũng hết
    Hôm nay non, mai cỏ sẽ già ...

    Chị cũng là người biết giữ gìn và biết tận hưởng hạnh phúc cuộc sống ở mức tối đa có thể được hưởng. Xuân Quỳnh chính là đỉnh cao của những con người "nhân bản chủ nghĩa" thời hiện đạị

    Thơ tình tôi viết cho tôi
    Qua cay đắng với buồn vui đã nhiều
    Vẫn còn nguyên vẹn niềm yêu
    Như cây tứ quí đất nghèo nở hoa

    Mảng thơ đặc sắc nhất của Xuân Quỳnh chính là mảng thơ về tình yêu bởi lẽ Xuân Quỳnh là người ham sống và ham yêu và không hề giấu giếm bản chất ấy của mình:

    ... Nếu tôi yêu được một người
    Tôi yêu anh ta hơn anh ta yêu tôi nhiều lắm
    Tôi yêu anh dẫu ngàn lần cay đắng...

    Xuân Quỳnh là người hành động nên chị nhất định không chấp nhận kiểu sống "đói lòng ngồi gốc cây sung". Trái lại chị đã "đi khắp chốn tìm người tôi yêu", đồng thời gạt bỏ những gì chỉ là "mạo danh tình yêu". Và khi đã đạt được tình yêu rồi thị chị sống với tất cả chiều sâu thăm thẳm của trái tim:

    Ôi con sóng nhớ bờ
    Ngày đêm không ngủ được
    Lòng em nhớ đến anh
    Cả trong mơ còn thức.

    Khi anh nói yêu em, trái tim em đập chừng mạnh qúa
    Mạnh đến nỗi em tưởng là nghe rõ
    Tiếng tim anh đang đập vì em.
    Em yêu anh, yêu anh như điên ...

    Khác hẳn những người đàn bà "sống trong vương quốc của tình yêu mà không biết được biên giới của vương quốc ấy". Xuân Quỳnh là một phụ nữ không những có khát vọng mà còn có đủ khả năng đi đến tận cùng biên giới và tận cùng đáy sâu của vương quốc tình yêụ Phải chăng ở những điểm tận cùng đó mà những câu thơ tuyệt tác đã ra đời:

    Chỉ có thuyền mới hiểu
    Biển mênh mông nhường nào
    Chỉ có biển mới biết
    Thuyền đi đâu về đâụ
    Ngày nào không gặp nhau
    Biển bạc đầu thương nhớ
    Những ngày không gặp nhau
    Lòng thuyền đau - rạn vỡ...

    Một điều nổi bật trong thơ Xuân Quỳnh là chị không chỉ yêu say đắm mà còn đặt tình yêu ấy lên ngai vàng của sự tôn thờ tuyệt đối. Xuân Quỳnh rất có lí: ở cõi đời này tình yêu chẳng phải là điều thực sự đáng tôn thờ hay sao ? Vả chăng. Xuân quỳnh, bằng tất cả những phẩm chất hội tụ trong con người mình, chị đã đạt được một tình yêu đáng tôn thờ. Người chồng, trong mắt Xuân Quỳnh, lúc nào cũng như một người tình mà chị yêu đắm đuối, cũng cảm thấy như "chàng" có thể vuột khỏi tay:

    Tới thăm anh rồi em lại ra đi
    Đôi mắt lo âu, lời âu yếm xẻ chia
    Lúc anh đến, anh đi thành quá khứ
    Anh thuộc về những người ngoài cánh cửa

    Cũng vì tôn thờ tình yêu thái quá, có lúc Xuân Quỳnh đã có linh cảm chẳng lành về hạnh phúc của mình. Thơ tình của chị đã đã đẩy tình yêu lên tầm bi kịch: Tình yêu tuyệt đích có thể sẽ kết thúc cách nào đó thật bất ngờ, trước khi tuổi già sộc đến:

    Đọc bài thơ yêu em thấy sự chia xa
    Và bỗng nhiên em lại bơ vơ,
    Tay vẫn vụng, trán dô ra như trước...
    Nếu từ giã thuyền rồi
    Biển chỉ còn sóng gió
    Nếu phải cách xa anh
    Em chỉ còn bão tố

    Tình yêu trong thơ Xuân Quỳnh thật là nồng nàn, sâu sắc và đượm nỗi thoảng thốt lo âu, tất cả được diễn đạt bằng một ngôn ngữ giản dị, trong sáng, hầu như không cách điệụ Đó là thứ thơ đạt tới tầm cao của nghệ thuật nhưng vẫn dễ hiểu với đông đảo quần chúng, vẫn có thể gây được những niềm xúc động khác thường:

    Em trở về đúng nghĩa
    Là máu thịt, đời thường ai chẳng có
    Vẫn ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa
    Nhưng biết yêu anh cả khi chết đi rồị

    Tái hôn lần hai cùng Lưu Quang Vũ, Quỳnh lại hơn tuổi Vũ, tuy rất khó khăn về mọi mặt, sáu người cùng sống trong căn phòng chỉ rộng 6 mét vuông. Qua đó mới thấy rõ Xuân Quỳnh là người phụ nữ rất bản lĩnh.
    "Ai đã sống những năm tháng ấy mới hiểu hết nỗi khó khăn cực nhọc của Quỳnh. Đó là thời kỳ bao cấp. Cán bộ chỉ sống bằng đồng lương ít ỏi, mọi nhu yếu phẩm đều mua bằng tem phiếu, như Quỳnh đã viết trong Những năm ấy:

    Củi thì thiếu và dầu cũng thiếu
    Điện cắt ban ngày, điện cắt ban đêm
    Nhiều người mua nhưng ít cửa hàng
    Những vải gạo, thực phẩm đều bán phiếu
    Giờ thì ít, xếp hàng lâu phát cáu
    Nhất là ở cửa hàng bánh mì mùa đông...

    Mỗi tháng mỗi người 13kg gạo, 0,3kg thịt và 1kg đậu phụ, 0,5kg đường…, mặc thì mỗi năm 4 mét vải. Đã thế, Quỳnh lại hay bị mất cắp. Nhiều lần mất hết tem phiếu phải xin bạn bè và tôi. Quỳnh tằn tiện nhưng cũng không đủ sống. Ăn cơm mì để nhường cơm cho chồng và cho các con. Mà mì nhiều khi Quỳnh ăn cũng không đủ no, nhiều lần phải nhịn đói. Thức ăn chủ yếu là rau muống, còn thịt, đậu phụ Quỳnh để dành cho các con, cho Vũ. Ngồi vào mâm cơm Quỳnh thường kêu no và ăn chậm để nhường cơm và thức ăn cho cả nhà".
    Sinh thời, khi được làm vợ của Vũ, Quỳnh là cô con dâu hiếu thảo. Có lẽ trong lịch sử văn học chưa có cô con dâu nào (nói chung) hay nhà thơ nữ nào (nói riêng) viết những câu thơ "khéo nịnh" mẹ chồng như chị vào loại hay nhất, rất đáng yêu:
    "Chắt chiu từ những ngày xưa
    Mẹ sinh anh để bây giờ cho em".

    “ Phải đâu mẹ của riêng anh
    Mẹ là mẹ của chúng mình đấy thôi
    Mẹ tuy không đẻ không nuôi
    Mà em ơn mẹ suốt đời chưa xong.”

    Chính vì thế, Vũ "càng yêu cái nết càng say vì tình" đã có những câu thơ viết riêng tặng Quỳnh rất hay:

    Biết ơn em, em từ miền gió cát
    Về với anh, bông cúc nhỏ hoa vàng
    Anh thành người có ích cũng nhờ em:
    Anh biết sống vững vàng không sợ hãi
    Như người làm vườn, như người dệt vải
    Ngày của đời thường - ngày ở bên em...


    Bà Vũ Thị Khánh mẹ chồng đã viết về Xuân Quỳnh " …Năm 1973, đánh dấu một sự kiện quan trọng trong cuộc đời con trai tôi. Vũ lấy nhà thơ Xuân Quỳnh. Vũ - Quỳnh quen biết nhau đã từ lâu vì vốn ở cùng một tập thể dành cho văn nghệ sĩ. Lại là những bạn thơ mến phục nhau vì tài… Lúc đầu tôi cũng không tán thành cuộc hôn nhân này, tâm lý của một người mẹ, thấy con mình đã một lần dở dang hạnh phúc với người vợ diễn viên, nay lại lấy một người vợ văn nghệ sĩ nữa, không biết rồi sẽ ra sao? Hơn nữa, lại còn chênh lệch về tuổi. Quỳnh hơn tuổi Vũ. Dư luận nhiều người phản đối, tỏ ý nghi ngờ sự bền vững của mối tình này. Nhưng bất chấp tất cả, Vũ - Quỳnh vẫn quyết định lấy nhau. Đám cưới của hai người được tổ chức đơn giản ở cửa hàng Mỹ Kinh, phố Hàng Buồm. Bữa tiệc cưới hôm đó, ngoài cô dâu chú rể chỉ có nhà tôi, mấy đứa em Vũ và hai người bạn. Vũ - Quỳnh mời năm người nhưng chỉ có hai người đến dự. Ngay cả bạn bè cũng vẫn còn e ngại trước sự "liều lĩnh" của Vũ - Quỳnh.
    Nhà tôi rất thương Quỳnh. Anh kiên trì thuyết phục tôi chấp nhận để hai con có một gia đình riêng cho đỡ tội nghiệp… Tình yêu của Vũ và Quỳnh suốt mười lăm năm qua không phai nhạt mà theo thời gian cứ được nhân lên mãi. Tôi chưa thấy một người phụ nữ nào yêu chồng và chìu chồng như Xuân Quỳnh
    …”

    Cái chết đột ngột do tai nạn giao thông ngày 29.8.1988 với mùa thu cùng hoa cúc vàng tháng Tám đã cướp đi hai tài năng đang độ chín muồi , cùng đứa con trai 13 tuổi Lưu Quỳnh Thơ . Vũ - Quỳnh mãi mãi nằm trong ký ức của mọi người.

    Sự kết thúc đau buồn đã khiến cho tình yêu mà chị tôn thờ trở thành bất tử, đã làm Xuân Quỳnh và Thơ Xuân Quỳnh dường như càng đẹp ngời thêm lên bởi một vừng sáng kì diệu của huyền thoại
    Bài thơ "Sóng" của Xuân Quỳnh được giảng dạy trong nhà trường và cũng là bài thơ được đánh giá viết về tình yêu hiện đại nhất trong những bài thơ tình hiện đại của thế kỷ XX.
    Xuân Quỳnh được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2001.


    Thuyền và biển

    Em sẽ kể anh nghe
    Chuyện con thuyền và biển

    "Từ ngày nào chẳng biết
    Thuyền nghe lời biển khơi
    Cánh hải âu, sóng biếc
    Đưa thuyền đi muôn nơi

    Lòng thuyền nhiều khát vọng
    Và tình biển bao la
    Thuyền đi hoài không mỏi
    Biển vẫn xa... vẫn xa

    Những đêm trăng hiền từ
    Biển như cô gái nhỏ
    Thầm thì gửi tâm tư
    Quanh mạn thuyền sóng vỗ

    Cũng có khi vô cớ
    Biển ào ạt xô thuyền
    (Vì tình yêu muôn thuở
    Có bao giờ đứng yên?)

    Chỉ có thuyền mới hiểu
    Biển mênh mông nhường nào
    Chỉ có biển mới biết
    Thuyền đi đâu, về đâu

    Những ngày không gặp nhau
    Biển bạc đầu thương nhớ
    Những ngày không gặp nhau
    Lòng thuyền đau - rạn vỡ
    Nếu từ giã thuyền rồi
    Biển chỉ còn sóng gió"

    Nếu phải cách xa anh
    Em chỉ còn bão tố.


    Sóng

    Dữ dội và dịu êm
    Ồn ào và lặng lẽ
    Sóng không hiểu nổi mình
    Sóng tìm ra tận bể

    Ôi con sóng ngày xưa
    Và ngày sau vẫn thế
    Nỗi khát vọng tình yêu
    Bồi hồi trong ngực trẻ

    Trước muôn trùng sóng bể
    Em nghĩ về anh, em
    Em nghĩ về biển lớn
    Từ nơi nào sóng lên?

    Sóng bắt đầu từ gió
    Gió bắt đầu từ đâu?
    Em cũng không biết nữa
    Khi nào ta yêu nhau

    Con sóng dưới lòng sâu
    Con sóng trên mặt nước
    Ôi con sóng nhớ bờ
    Ngày đêm không ngủ được
    Lòng em nhớ đến anh
    Cả trong mơ còn thức

    Dẫu xuôi về phương Bắc
    Dẫu ngược về phương Nam
    Nơi nào em cũng nghĩ
    Hướng về anh - một phương

    ở ngoài kia đại dương
    Trăm nghìn con sóng đó
    Con nào chẳng tới bờ
    Dù muôn vời các trở

    Cuộc đời tuy dài thế
    Năm tháng vẫn đi qua
    Như biển kia dẫu rộng
    Mây vẫn bay về xa.

    Làm sao được tan ra
    Thành trăm con sóng nhỏ
    Giữa biển lớn tình yêu
    Để ngàn năm còn vỗ.


    Thơ tình cuối mùa thu

    Cuối trời mây trắng bay
    Lá vàng thưa thớt quá
    Phải chăng lá về rừng
    Mùa thu đi cùng lá
    Mùa thu ra biển cả
    Theo dòng nước mênh mang
    Mùa thu và hoa cúc
    Chỉ còn anh và em

    Chỉ còn anh và em
    Là của mùa thu cũ
    Chợt làn gió heo may
    Thổi về xao động cả:
    Lối đi quen bỗng lạ
    Cỏ lật theo chiều mây
    Đêm về sương ướt má

    Hơi lạnh qua bàn tay
    Tình ta như hàng cây
    Đã bao mùa gió bão
    Tình ta như dòng sông
    Đã yên ngày thác lũ.

    Thời gian như là gió
    Mùa đi cùng tháng năm
    Tuổi theo mùa đi mãi
    Chỉ còn anh và em

    Chỉ còn anh và em
    Cùng tình yêu ở lại...
    - Kìa bao người yêu mới
    Đi qua cùng heo may.


    Sẽ có mãi cô bé mười sáu tuổi


    Bài hát tình yêu em hát ngày xưa
    Những mơ ước chờ mong tuổi trẻ
    Phố xá xanh trong chiều đầy gió
    Phông màn nhung, quá khứ của đời em

    Về đâu rồi điệu hát thân quen
    Những tà áo muôn mùa rực rỡ
    Dòng sông chảy suốt bài ca một thuở
    Những khu rừng, thành phố, xóm làng xa...

    Về đâu rồi cô bé ngày xưa
    Mười sáu tuổi đâu rồi năm tháng cũ
    Dòng nhật ký còn nguyên trong cuốn sổ
    Về những làng những phố những tình yêu

    Chiều mùa xuân nước xiết chân cầu
    Nhà hát lên đèn trong tiếng nhạc
    Bài hát nói về bao điều khao khát
    Vẫn tình yêu muôn thuở tự ngày xưa

    Phông màn xanh, thời gian của bây giờ
    Người đứng hát trẻ trung như lời hát
    Gió thao thức những chân trời phiêu bạt
    Thổi điên cuồng trên tà áo thơ ngây

    A mùa xuân như cầm được trên tay
    Và tuổi trẻ vẫn muôn đời tiếp nối
    Sẽ có mãi cô bé mười sáu tuổi
    Dẫu tóc em năm tháng đổi thay màu.


    Tự hát

    Chẳng dại gì em ước nó bằng vàng
    Trái tim em anh đã từng biết đấy
    Anh là người coi thường của cải
    Nên nếu cần anh bán nó đi ngay

    Em cũng không mong nó giống mặt trời
    Vì sẽ tắt khi bóng chiều đổ xuống
    Lại mình anh với đêm dài câm lặng
    Mà lòng anh xa cách với lòng em

    Em trở về đúng nghĩa trái tim
    Biết làm sống những hồng cầu đã chết
    Biết lấy lại những gì đã mất
    Biết rút gần khong cách của yêu tin

    Em trở về đúng nghĩa trái-tim-em
    Biết khao khát những điều anh mơ ước
    Biết xúc động qua nhiều nhận thức
    Biết yêu anh và biết được anh yêu

    Mùa thu nay sao bão mưa nhiều
    Những cửa sổ con tàu chẳng đóng
    Di đồng hoang và đại ngàn tối sẫm
    Em lạc loài giữa sâu thẳm rừng anh

    Em lo âu trước xa tắp đường mình
    Trái tim đập những điều không thể nói
    Trái tim đập cồn cào cơn đói
    Ngọn lửa nào le lói giữa cô đơn

    Em trở về đúng nghĩa trái-tim-em
    Là máu thịt, đời thường ai chẳng có
    Vẫn ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa
    Nhưng biết yêu anh có khi chết đi rồi


    Bàn tay em

    Gia tài em chỉ có bàn tay
    Em trao tặng cho anh từ ngày ấy
    Những năm tháng cùng nhau em chỉ thấy
    Quá khứ dài là mái tóc em đen
    Vui, buồn trong tiếng nói, nụ cười em
    Qua gương mặt anh hiểu điều lo lắng
    Qua ánh mắt anh hiểu điều mong ngóng
    Anh nghĩ gì khi nhìn xuống bàn tay ?

    Bàn tay em ngón chẳng thon dài
    Vết chai cũ, đường gân xanh vất vả
    Em đánh chắt chơi chuyền thuở nhỏ
    Hái rau rền rau rệu nấu canh
    Tập vá may, tết tóc một mình
    Rồi úp mặt lên bàn tay khóc mẹ.

    Đường tít tắp không gian như bể
    Anh chờ em cho em vịn bàn tay
    Trong tay anh, tay của em đây
    Biết lặng lẽ vun trồng gìn giữ
    Trời mưa lạnh tay em khép cửa
    Em phơi mền vá áo cho anh
    Tay cắm hoa, tay để treo tranh
    Tay thắp sáng ngọn đèn đêm anh đọc
    Năm tháng qua đi mái đầu cực nhọc.
    Tay em dừng trên vầng trán lo âu.

    Em nhẹ nhàng xoa dịu nỗi đau
    Và góp nhặt niềm vui từ mọi ngả
    Khi anh vắng bàn tay anh biết nhớ
    Lấy thời gian đan thành áo mong chờ
    Lấy thời gian em viết những dòng thơ
    Để thấy được chúng mình không chắc trở...

    Bàn tay em, gia tài bé nhỏ
    Em trao anh cùng với cuộc đời .


    Có một thời như thế

    Có một thời vừa mới bước ra
    Mùa xuân đã gọi mời trước cửa
    Chẳng ngoái lại vết chân trên cỏ
    Vườn hoa nào cũng ở phía mình đi
    Đường chẳng xa, núi không mấy cách chia.

    Trong đáy mắt trời xanh là vĩnh viễn
    Trang nhật kí xé trăm lần lại viết
    Tình yêu nào cũng tha thiết như nhau
    Có một thời ngay cả nỗi đau
    Cùng mạnh mẽ ồn ào không giấu nổi
    Mơ ước viển vông, niềm vui thơ dại
    Tuổi xuân mình tưởng mãi vẫn tươi xanh
    Và tình yêu không ai khác ngoài anh
    Người trai mới vài lần thoáng gặp
    Luôn hi vọng để rồi luôn thất vọng

    Tôi đã cười đã khóc những không đâu
    Một vầng trăng niên thiếu ở trên đầu
    Một vạt đất cỏ xanh rờn trước mặt...
    Mái tóc xanh bắt đầu pha sợi bạc
    Nỗi vui buồn cũng khác những ngày xưa

    Chi chút thời gian từng phút từng giờ
    Như kẻ khó tính từng hào keo kiệt
    Tôi biết chắc mùa xuân rồi cũng hết
    Hôm nay non, mai cỏ sẽ già.

    Tôi đã đi mấy chặng đường xa
    Vượt mấy núi mấy rừng qua mấy biển
    Niềm mơ ước gửi vào trang viết
    Nỗi đau buồn dồn xuống đáy tâm tư
    Em yêu anh hơn cả thời xưa
    (Cái thời tưởng chết vì tình ái)
    Em chẳng chét vì anh, em chẳng đổi
    Em cộng anh vào với cuộc đời em
    Em biết quên những chuyện đáng quên
    Em biết nhớ những điều em phải nhớ
    Hoa cúc tím trong bài hát cũ
    Dẫu vẫn là cung bậc của ngày xưa
    Quá khứ đáng yêu, quá khứ đáng tôn thờ
    Nhưng đâu phải là điều em luyến tiếc.


    Nếu ngày mai em không làm thơ nữa

    Nếu ngày mai em không làm thơ nữa
    Cuộc sống trở về bình yên
    Ngày nối nhau trên đường phố êm đềm
    Không nỗi khổ, không niềm vui kinh ngạc

    Trận mưa xuân dẫu làm ướt áo
    Nhưng lòng em còn cảm xúc chi đâu
    Mùa đông về quên nỗi nhớ nhau
    Không xôn xao khi nắng hè đến sớm

    Chuyện hôm nay sẽ trở thành kỉ niệm
    Màu phượng chẳng nồng nàn trên lối ta đi.

    Gió thổi nơi này không lạnh tới nới kia
    Lời nói tâm tình trở nên nhạt nhẽo
    Nghe tiếng con tàu em không thể hiểu
    Tấm lòng anh trong mỗi chuyến đi xa
    Em không còn thấy nhớ những sân ga
    Những nơi đã đi, những nơi chưa hề đến
    Khát vọng anh dẫu hoà trong sóng biển
    Sóng xô bờ chẳng rộn đến tâm tư

    Một ngày nào đọc lại dòng thơ
    Âm điệu ấy chẳng còn gieo tiếng nhạc
    Chất men nào làm em choáng váng
    Cũng phai dần theo những tháng năm xa.
    Như hòm thư không còn một phong thư
    Hết ngọn lửa lạ lùng, thôi mùa mây phiêu bạt.
    ơi trời xanh - xin trả cho vô tận
    Trời không xanh trong đáy mắt em xanh
    Và trong em không thể còn anh.
    Nếu ngày mai em không làm thơ nữa.


    Thơ viết cho mình và những người con gái khác

    I

    Các cô gái cùng thời với tôi
    Tôi giống các cô và lại khác các cô
    Trán tôi dô ra bướng bỉnh hơn, bàn tay thô lại còn vụng nữa .
    Vụng đến nỗi không chỉ mó tới đâu là đổ vỡ.
    Mà khi nói chuyện với ai, tôi thấy tay thừa không biết dấu vào đâu.

    Như các cô tôi có một tình yêu rất sâu
    Rất dữ dội nhưng không bao giờ yêu được hết
    Ở các cô, các cô âm thầm chịu đựng
    Cho đến ngày tình yêu ấy tắt đi.
    Còn ở tôi, tôi mang nó nặng nề
    Muốn nguôi quên, nó lại ngày càng lớn
    Luôn xao động, tôi không sao ngủ được.
    Không làm sao có thể ngồi nguyên
    Tôi sợ màu trời sau khung cửa bình yên
    Con đường vắng, người đi và rừng cây lặng gió.

    Tôi yêu những dòng sông mùa nước lũ
    Sau phá phách ngàn đời vẫn là lượng phù sa
    Cơn mưa rào, yêu biết mấy cơ mưa
    Qua sấm sét, cỏ cây từng trải
    Tôi không thích nhìn ngôi nhà lộng lẫy,
    Bằng những công trình còn sắt thép ngổn ngang
    Những công trình giống như tuổi thanh niên
    Chưa hoàn chỉnh những đó là hi vọng.

    Nếu được đổi nghề tôi sẽ xin đi xây dựng
    Không phải ở trong nhà rộng mát này đâu
    Với nghề kia tôi luôn được bắt đầu
    Mùi vôi vữa bao giờ cũng mới...

    Những cái chính chúng ta ta thường chả nói
    Mà bọn con gái mình hay nói xấu lẫn nhau
    Bọn con trai nghe lỏm đôi câu:
    "Cô này lác, cô kia thì cằm lẹm..."
    Họ khinh chúng ta và lời cửa miệng:
    "Chuyện đàn bà".
    Họ có biết đâu
    Biết bao điều mãi tận thẳm sâu
    Ta chịu đựng hy sinh vì họ.

    II

    Dẫu sao con trai cũng là đáng quí
    Mỗi người sinh ra đã hướng sẵn một chân trời
    Việc hôm nay họ không để ngày mai
    Họ lượng sức, lượng đường "đi phải đến".
    Đầu óc họ đã quen tính toán.
    Mỗi khoản trong đời đều xếp thành ngăn:

    Ngăn làm thơ, ngăn đánh giặc, gia đình
    Tình yêu nữa cũng trong chăn của họ
    Ôi con trai thật kì lạ
    Tôi yêu tất cả mọi người mà chẳng yêu được riêng ai
    Không sĩ diện đâu, nếu tôi yêu được một người
    Tôi sẽ yêu anh ta hơn anh ta yêu tôi nhiều lắm
    Tôi yêu anh dẫu ngàn lần cay đắng...

    Con gái chúng mình mang tiếng nhỏ nhen chật hẹp,
    Nhưng hơn bọn con trai cái đức biết hi sinh
    Ta yêu người con trai không phải vì mình
    Mà họ yêu ta vì họ yêu chính họ
    Được yêu hai lần, họ cao lên một bậc
    Ta không được yêu cảm thấy thấp dần đi
    Vì chính ta cũng chẳng yêu ta.

    Chúng ta cam lòng với việc tần tảo nuôi con việc đồng ruộng hậu phương là việc phụ.
    Con trai cho rằng ra mặt trận, làm thơ... là việc chính của đời kia.
    Nhưng họ đâu biết rằng nếu không có chúng ta thì họ cũng chẳng đánh giặc làm thơ.
    Không có chúng ta, chỉ họ sống với nhau thôi họ sẽ trở thành ngu ngốc.

    III

    Và cả anh, anh yêu của riêng em
    Khi anh nói yêu em, trái tim em đập chừng mạnh quá.
    Mạnh đến nỗi em tưởng là nghe rõ
    Tiếng tim anh đang đập vì em
    Em yêu anh, yêu anh như điên
    Em viết những bài thơ tình yêu tưởng anh là ý tứ
    Trán em bớt dô ra, bàn tay không vụng nữa
    Tay này đây, em may áo cho anh
    Bàn sẽ cắm hoa, tường sẽ treo tranh
    Em sẽ làm theo những điều anh mơ ước
    Và khi nào anh buồn, em sẽ hát
    Bài hát tình yêu ca ngợi con trai
    Khi chỉ anh nghe, hát cho cả mọi người
    Để họ biết thế nào là hạnh phúc
    Em yêu sự thông minh hóm hỉnh
    Đến thói thường hay cáu gắt của anh
    Nếu đời anh đã xếp thành ngăn
    Em sẽ đảo tung lề thói cũ.

    Điều đơn giản anh hiểu ra tất cả
    Rằng tình yêu không thể tách rời
    Khi ấy em là cơ thể anh rồi
    Nếu cắt đi anh sẽ ngàn lần đau đớn

    Nhưng mà anh thì vẫn là anh
    Anh không vượt qua bọn con trai ấy nữa
    Anh tính nỗi đau, niềm vui bằng tháng, bằng tuần lễ
    Nhưng với em, em hiến cả cuộc đời
    Anh tiếc thời gian chúng ta đã qua rồi
    Em, em biết không gì mất được
    Bài thơ nói về trái tim anh lại viết bằng bộ óc.

    Đọc bài thơ yêu em thấy sự chia xa
    Và bỗng nhiên em lại bơ vơ
    Tay vẫn vụng, trán dô ra như trước
    Biết bao giờ em trở nên tốt được
    Vì khi già tay còn vụng về hơn!


    Lại bắt đầu

    Lại bắt đầu từ những trang giấy trắng
    Lại ngọn đèn, màu mực những câu thơ
    Lại nhịp đập bắt đầu, tim rạo rực
    Trước biết bao nao nức với mong chờ

    Một con tàu chuyển bánh ngoài ga
    Làn nước mới, trời xanh và mây trắng
    Ngô non mướt, bãi cát vàng đầy nắng
    Như chưa hề có mùa lũ đi qua.

    Như chưa hề có nỗi đau xưa
    Lòng thanh thản trong tình yêu ngày mới.
    Một quá khứ ra đi cùng gió thổi
    Thời gian trôi, kí ức sẽ phai nhoà.

    Những mùa sen, mùa phượng đã xa
    Trên khắp nẻo lại bắt đầu mùa cúc
    Rồi hoa đào lại tươi hồng nô nức
    Như chưa hề biết đến tàn phai.

    Tay trong tay tôi đã bên người
    Tôi chẳng nói điều chi về vĩnh viễn
    Vì mỗi sáng khi mặt trời hiển hiện
    Là một ngày tôi lại bắt đầu yêu


    Mẹ của Anh

    Phải đâu mẹ của riêng anh
    Mẹ là mẹ của chúng mình đấy thôi
    Mẹ tuy không đẻ không nuôi
    Mà em ơn mẹ suốt đời chưa xong
    Ngày xưa má mẹ cũng hồng
    Bên anh mẹ thức lo từng cơn đau
    Bây giờ tóc mẹ trắng phau
    Để cho mái tóc trên đầu anh đen
    Đâu con dốc nắng đường quen
    Chợ xa gánh nặng mẹ lên mấy lần
    Thương anh thương cả bước chân
    Giống bàn chân mẹ tảo tần năm nao
    Lời ru mẹ hát thuở nào
    Chuyện xưa mẹ kể lẫn vào thơ anh
    Nào là hoa bưởi hoa chanh
    Nào câu quan họ mái đình cây đa
    Xin đừng bắt chước câu ca
    Đi về dối mẹ để mà yêu nhau
    Mẹ không ghét bỏ em đâu
    Yêu anh em đã là dâu trong nhà
    Em xin hát tiếp lời ca
    Ru anh sau nỗi lo âu nhọc nhằn
    Hát tình yêu của chúng mình
    Nhỏ nhoi giữa một trời xanh khôn cùng
    Giữa ngàn hoa cỏ núi sông
    Giữa lòng thương mẹ mênh mông không bờ
    Chắc chiu từ những ngày xưa
    Mẹ sinh anh để bây giờ cho em.


    Có một thời như thế

    Có một thời vừa mới bước ra
    Mùa xuân đã gọi mời trước cửa
    Chẳng ngoái lại vết chân trên cỏ
    Vườn hoa nào cũng ở phía mình đi.

    Đường chẳng xa, núi không mấy cách chia.
    Trong đáy mắt trời xanh là vĩnh viễn
    Trang nhật ký xé trăm lần lại viết
    Tình yêu nào cũng tha thiết như nhau.

    Có một thời ngay cả nỗi đau
    Cũng mạnh mẽ ồn ào không giấu nổi
    Mơ ước viễn vông, niềm vui thơ dại
    Tuổi xuân mình tưởng mãi vẫn tươi xanh

    Và tình yêu không ai khác ngoài anh
    Người trai mới vài lần thoáng gặp
    Luôn hy vọng để rồi luôn thất vọng
    Tôi đã cười đã khóc những không đâu

    Một vầng trăng niên thiếu ở trên đầu
    Một vạt đất cỏ xanh rờn trước mặt...
    Mái tóc xanh bắt đầu pha sợi bạc
    Nỗi vui buồn cũng khác những ngày xưa

    Chi chút thời gian từng phút từng giờ
    Như kẻ khó tính từng hào keo kiệt
    Tôi biết chắc mùa xuân rồi cũng hết
    Hôm nay non, mai cỏ sẽ già.

    Tôi đã đi mấy chặng đường xa
    Vượt mấy núi mấy rừng qua mấy biển
    Niềm mơ ước gửi vào trang viết
    Nỗi đau buồn dồn xuống đáy tâm tư

    Em yêu anh hơn cả thời xưa
    (Cái thời tưởng chết vì tình ái)
    Em chẳng chết vì anh, em chẳng đổi
    Em cộng anh vào với cuộc đời em
    Em biết quên những chuyện đáng quên
    Em biết nhớ những điều em phải nhớ

    Hoa cúc tím trong bài hát cũ
    Dẫu vẫn là cung bậc của ngày xưa
    Quá khứ đáng yêu, quá khứ đáng tôn thờ
    Nhưng đâu phải là điều em luyến tiếc.


    Thơ vui vè phái yếu

    Những người đàn ông các anh có bao nhiêu điều to lớn
    Vượt qua ô cửa cỏn con, văn phòng hẹp hàng ngày
    Các anh nghĩ ra tàu ngầm, tên lửa, máy bay
    Tới thăm dò những hành tinh mới lạ
    Tài sản của các anh là những tinh cầu, là vũ trụ
    Các anh biết mỏ dầu, mỏ bạc ở nơi đâu
    Chính phục đại dương bằng các con tàu
    Đi tới tương lai trên con đường ngắn nhất
    Mỗi các anh là một nhà chính khách
    Các anh quan tâm đến chuyện mất còn của các quốc gia.
    Biết bao điều quan trọng được đề ra
    Những hiệp ước xoay vần thế giới

    Chúng tôi chỉ là những người đàn bà bình thường không tên tuổi
    Quen việc nhỏ nhoi bếp núc hàng ngày
    Cuộc sống ngặt nghèo phải tính sao đây
    Gạo, bánh, củi dầu chia thế nào cho đủ
    Đầu óc linh tinh toàn nghĩ về chợ búa
    Những quả cà, mớ tép, rau dưa
    Đối với Nít và Kăng, những siêu nhân nay và xưa
    Xin thú thực: chúng tôi thờ ơ hạng nhất

    Chúng tôi còn phải xếp hàng mua thịt
    Sắm cho con đôi dép tới trường
    Chúng tôi quan tâm đến xà phòng, đến thuốc đánh răng
    Lo đan áo cho chồng con khỏi rét...

    Chúng tôi là những người đàn bà bình thường trên trái đất.
    Quen với việc nhỏ nhoi bếp núc hàng ngày
    Chúng tôi chẳng có tàu ngầm, tên lửa, máy bay
    Càng không có hạt nhân nguyên tử
    Chúng tôi chỉ có chậu có nồi có lửa
    Có tình yêu và có lời ru
    Những con cò con vạc từ xưa
    Vẫn lặn lội bờ sông bắt tép
    Cuộc sống vẫn ngàn đời nối tiếp
    Như trăng lên, như hoa nở mỗi ngày...

    Nếu ví dụ không có chúng tôi đây
    Liệu cuộc sống có còn là cuộc sống
    Ai sẽ mang lại cho các anh vui buồn hạnh phúc
    Mở lòng đón các anh sau thất bại nhọc nhằn
    Thử nghĩ xem thế giới chỉ đàn ông
    Các anh sẽ không còn biết yêu biết ghét
    Các anh không đánh nhau nhưng cũng chẳng làm nên gì hết
    Thế giới sẽ già nua và sẽ lụi tàn
    Ai sẽ là người sinh ra những đứa con
    Để tiếp tục giống nòi và dạy chúng biết yêu, biết hát...

    Buổi sớm mai ướm bước chân mình lên vết chân trên cát
    Bà mẹ đã cho ra đời những Phù Đổng Thiên Vương
    Dẫu là nguyên thủ quốc gia hay là những anh hùng
    Là bác học... hay là ai đi nữa
    Vẫn là con của một người phụ nữ
    Một người đàn bà bình thường, không ai biết tuổi tên

    Anh thân yêu, người vĩ đại của em
    Anh là mặt trời, em chỉ là hạt muối
    Một chút mặn giữa đại dương vời vợi,
    Loài rong rêu ai biết tới bao giờ
    Em chỉ là ngọn cỏ dưới chân qua
    Là hạt bụi vô tình trên áo
    Nhưng nếu sáng nay em chẳng đong được gạo
    Chắc chắn buổi chiều anh không có cơm ăn.

    Vài đoạn thơ vui nhân dịp ngày Xuân
    Đùa một chút xin các anh đừng giận
    Thú thực là chúng tôi cũng không sống được
    Nếu không có các anh, thế giới chỉ đàn bà.

    Nhà thơ Xuân Quỳnh