trang Blog

Tham gia: 24/03/2014
  • BÀI CA TÀI TỬ
    Giải Trí
    CameraNikon D3
    ISO3200
    Aperturef/8
    Exposure1/50th
    Focal Length200mm

    BÀI CA TÀI TỬ

    NỔ LỰC ĐÁNG GHI NHẬN

    CỦA NGÀNH VĂN HÓA THÔNG TIN CẦN THƠ.

              Nói một cách ví von, ca nhạc tài tử như một món đặc sản trong thực đơn các món ăn tinh thần của cư dân Nam bộ. Làn hơi luyến láy, mượt mà quyện với những chữ đàn chắc khỏe, có đôi chút phóng túng chính là tính cách của một dòng người "Hành phương Nam" năm xưa. Theo một số tài liệu còn ghi lại, trong vài thập niên cuối thế kỷ 19, trong vô số lưu dân có một ít người là nhạc công của dàn nhạc cung đình Huế di cư vào vùng đất Đồng Nai - Cửu Long, trong hành trang của họ có cả những bài bản nhạc lễ. Một nguồn du nhập khác là các sĩ tử từ trong Nam ra kinh đô học hành, thi cử cũng đem về ít nhiều vốn luyến âm nhạc cung đình.

              Từ đó, dòng nhạc lễ được lưu truyền rộng rãi, tuy nhiên lúc bấy giờ chỉ có rất ít bài bản, hơi điệu chủ yếu là Bắc và Nam. Về sau, đáp ứng sự mở rộng của phong trào và để phù hợp với cuộc sống lao động; tâm tư, tình cảm cư dân trên đường "khẩn hoang lập ấp"- Các nhạc sư, nghệ nhân đã chỉnh lý, sáng tác thêm nhiều bài bản mới; cải tiến, bổ sung nhạc cụ; thu nhận học trò truyền dạy đờn ca, làm phong phú thêm bài bản và hơi điệu. Nhạc lễ được cách tân thành nhạc tài tử từ đó.

              Trong vài năm trở lại đây, phong trào xây dựng ấp, xã Văn hóa phát triển khá rầm rộ khắp các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long. "Câu lạc bộ đờn ca tài tử" trở thành một thiết chế văn hóa có tính bắt buộc đối với các "ấp văn hóa" trong quá trình tiến hành xây dựng theo tiêu chí qui định của ngành Văn hóa Thông tin. Và có lẽ đây cũng là tiêu chí dễ dàng thực hiện hơn so với các tiêu chí khác vì một lý do rất đơn giản: Bất cứ lúc nào, đi đến đâu khắp các tỉnh Nam bộ, ta cũng sẽ nghe tiếng nhặt khoan của cây guitar phím lõm và giọng ngân mượt mà sáu câu vọng cổ. Nhất là ở các đám tiệc, giổ quảy ca nhạc tài tử rất được người dân quê ưa chuộng. Còn ở thành phố, hàng loạt các nhà hàng có phục vụ ca cổ mọc lên. Khách có thể vừa uống bia, vừa nghe một bài Tây Thi hay Xuân Tình, mà giá cả bình dân có thể tạm chấp nhận được. Tuy nhiên, về nội dung của các bài hát thì đúng là "thượng vàng hạ cám", từ những bài bản được sáng tác trong kháng chiến đến một trích đoạn cải lương có trước ngày 30 tháng 4 năm 75. Cũng có một vài bài vọng cổ, bản vắn được sáng tác gần đây, nhưng so với sự phát triển của phong trào thì rõ ràng là chưa đủ.

              Nhầm mục đích đẩy mạnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động đờn ca tài tử, đồng thời cung cấp kiến thức - tạo điều kiện, giúp các địa phương, cơ sở trong xây dựng tiết mục, chương trình sinh hoạt, biểu diễn phục vụ đời sống văn hóa của nhân dân. Chuẩn bị tốt một bước trong dàn dựng chương trình tham gia các cuộc liên hoan đờn ca tài tử cấp Huyện - Tỉnh - Khu vực tới đây, Sở Văn hóa thông tin Cần Thơ đã cho xuất bản tập Bài Ca Tài Tử... soạn lời mới phù hợp với tình hình hiện nay dựa trên giai điệu các bài bản cũ.

              Nói đến các bài bản của ca nhạc tài tử, ngoài sáu câu vọng cổ mà ta đã biết là thoát thai từ bài Dạ cổ hoài lang của cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu. Còn rất nhiều bài bản khác, sau thời gian hình thành và phát triển đến nay trong kho tàng nhạc tài tử chính thống có trên 130 bài. Tuy nhiên, theo soạn giả Trọng Nguyễn đã phát biểu trong lần đến Cần Thơ mới đây. Ngoài 20 bài bản tiêu biểu gọi là 20 bài tổ, được những người tâm huyết trong giới thống nhất lấy đó để so tài và truyền dạy. Vào khoảng năm 1918, còn có một dòng nhạc tài tử khác gọi là bài "canh tân", hay gọi một cách nôm na là nhạc "cà chía", mà soạn giả Mộng Vân là một trong những người tiên phong. Loại bài bản nầy được viết trên nền và giai điệu cũ nhưng ngắn và lời phù hợp hơn với người nghe. Thí dụ: Từ Dạ cổ hoài lang có bài "Dạ quê trường hận", được dùng "nói lối" trước khi vào vọng cổ rất hay.

              Trong tập Bài Ca Tài Tử, có 28 bài bản được chia theo nhóm: Nhóm Bài Bắc lễ có 7 bài; nhóm Bài Bắc có 9 bài; nhóm Bài Nam có 3 bài; nhóm Bài Oán có 5 bài, cùng 5 bài bản khác như: Khóc hoàng thiên "Chúc mừng phái đẹp" (trang 74), Duyên kỳ ngộ "Chúc nghệ sĩ" (trang 76)... Ngoài ra, còn có 20 bài vọng cổ mà những người thực hiện tập sách đã tập hợp lại, từ những bài nổi tiếng từ lâu như: "Tình anh bán chiếu"(trang 87) của soạn giả Viễn Châu, đến một số bài mới sáng tác nhân đợt phát động của Sở Văn hóa thông tin Cần Thơ vừa qua. Đặc biệt, ngoài bài bản độc lập, các tác giả còn biên soạn 5 kịch bản ngắn cho chương trình đờn ca tài tử có tính thể nghiệm, được viết lời mới theo một mảng đề tài, nội dung xuyên suốt; cấu trúc các hơi, điệu đa dạng, ngắn gọn nhưng vẫn giữ phong cách tài tử.

              Về nội dung các bài ca, chương trình xoay quanh đề tài cuộc sống đương đại như: Bài Xuân Tình - lớp 1 "Đổi mới - đổi đời" của tác giả Trọng Huỳnh (trang 41): "...Kinh tế thời mở cửa. Vận động theo cơ chế thị trường. Bỏ vốn ra làm phải tính toán thiệt hơn..."; Hoặc ca ngợi Đảng, Bác Hồ, truyền thống cách mạng, yêu nước qua các bài: "Người mẹ Việt Nam" của tác giả Huỳnh Thanh Tuấn (trang 66); bài "Đời ta có Đảng" của tác giả Thanh Sử (trang 30); hoặc bài "Tưởng niệm Nguyễn Văn Trỗi" của tác giả Thanh Nha (trang 27). Còn một mảng đề tài mà các tác giả cũng tập trung khai thác là đề cao các giá trị đạo đức, nhân văn như: Lớp Nam Ai "Biển trời - nghĩa mẹ, tình cha" của tác giả Thu Vân (trang 58); Giới thiệu phong cảnh, đất nước, danh nhân Nam bộ và Cần Thơ trong kịch bản "Danh nhân Cần Thơ" của tác giả Nhâm Hùng (trang 157).

                    Có thể nói việc cho ra đời tập Bài Ca Tài Tử trong thời điểm hiện nay là hết sức cần thiết, đã đáp ứng đúng yêu cầu bức xúc của các CLB Đờn ca tài tử ở khắp nơi trong tỉnh là giải tỏa được ách tắc trong khâu chọn bài bản và dàn dựng chương trình biểu diễn. Hầu hết các tác giả đều là những người có nghề, ít nhiều đã có một số tác phẩm trình làng nên các bài bản tương đối chọn lọc, không va vấp những sai sót câu chữ không đáng có. Nhìn chung, Bài ca tài tử là một nổ lực đáng ghi nhận của ngành Văn hóa thông tin Cần Thơ.

    BÀI CA TÀI TỬ